УКРАЇНСЬКИЙ НАЦІОНАЛІЗМ НА ЗАПОРІЖЖІ У МІЖВОЄННІ РОКИ ТА БОРОТЬБА З НИМ РАДЯНСЬКИХ ОРГАНІВ ДЕРЖАВНОЇ БЕЗПЕКИ
Ключові слова:
український націоналізм, «Просвіта», націонал-комунізм, Запорізька область, ДПУАнотація
Дослідження присвячене проблемі розвитку українського націоналізму, в широкому значенні цього явища, на території Запорізької області після утвердження в регіоні радянської влади більшовицького зразка, а також реакції на ці процеси комуністичної партії та її репресивно-карального апарату. Таким чином, пропонований матеріал має на меті розширити уявлення про сучасну Запорізьку область в хронологічних рамках 1920-1930- х рр., як про регіон, який перебував у орбіті розвитку антирадянського протестного руху, який мав виражений самостійницький характер.
Посилання
Arkhivnyi pidrozdil Upravlinnia Sluzhby bezpeky Ukrainy v Zaporizkii oblasti, fond prypynenykh sprav, spr. P-20356.
Arkhireiskyi D., Chentsov V. Antyradianska natsionalna opozytsiia v USRR v 20-ti rr. : pohliad na problemu kriz arkhivni dzherela. Z arkhiviv VUChK-HPU-NKVD-KHB. 2000. №2/4. S. 16-53.
Velychenko S. Imperializm i natsionalizm po-chervonomu : ukrainska marksystska krytyka rosiiskoho komunistychnoho panuvannia v Ukraini (1918-1925) / Per. z anhl. S. Sieriakov. Lviv : Vydavnytstvo UKU, 2017. 376 s.
Vyola L. Krestianskyi bunt v эpokhu Stalyna : Kollektyvyzatsyia y kultura krestianskoho soprotyvlenyia / Per. s anhl.
L.V. Bardyna. M. : Rossyiskaia polytycheskaia эntsyklopedyia ; Fond Pervoho Prezydenta Rossyy B.N. Eltsyna, 2010. 367 s.
Haluzevyi derzhavnyi arkhiv Sluzhby bezpeky Ukrainy, f. 13, spr. 100.
Hanzha O. Opir selianstva politytsi sutsilnoi kolektyvizatsii v Ukraini. Problemy istorii Ukrainy : Fakty, sudzhennia, poshuky. K. : NAN Ukrainy ; Instytut istorii Ukrainy, 2001. №5. S. 200-215.
Hratsiozi A. Viina i revoliutsiia v Yevropi, 1905-1956 rr. / Per. z it. M. Prokopovych. K. : Vydavnytstvo Solomii Pavlychko «Osnovy», 2005. 350 s.
Hudz V. Istoriohrafiia Holodomoru 1932-1933 rokiv v Ukraini : monohrafiia. Melitopol : FOP Odnoroh T.V., 2019. 1153 s.
Derzhavnyi arkhiv Zaporizkoi oblasti (DAZO), f.R 3, op. 1, spr. 380.
DAZO, f.R 3, op. 1, spr. 458.
DAZO, f.R 386, op. 1, spr. 2.
DAZO, f.R 1398, op. 1s, spr. 1.
Z zhyttia na Radianskii Ukraini : Vidozva proty okupantiv. Svoboda. 1929. 4 veresnia.
Zadesnianskyi R. Cholovi predstavnyky ukrainskoho vyrodzhennia : Yu. Yanovskyi, M. Kulish, V. Sosiura. Toronto : The Basilian Press, 1979. 151 s.
Zatonskyi V. Natsionalna problema na Ukraini. Kharkiv : Derzhavne vydavnytstvo Ukrainy, 1927. 96 s.
Ihnatusha O., Kyrylash L., Starukh O., Tkachenko V., Tsokur Ye. Pid zhornamy «klasovoi borotby» : politychni represii na Zaporizhzhi (1917-1930). Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2004. Kn. 1. S. 7-44.
Ihnatusha O. Natsionalno-kulturne zhyttia Zaporizkoho kraiu 20-30-kh rr. KhKh st. Naddniprianska Ukraina : istorychni protsesy, podii, postati. Dnipropetrovsk : Vydavnytstvo Dnipropetrovskoho natsionalnoho universytetu, 2008. S.
335-345.
Ihnatusha O. Represii proty Ukrainskoi avtokefalnoi tserkvy na Zaporizhzhi (do prychyn neznachnoho rozvytku ukrainskoho avtokefalnoho rukhu na Pivdni Ukrainy u 20-kh rokakh KhKh st.). Pivdennyi arkhiv. Seriia : Istorychni nauky. 2008. Vyp. 28-29. S. 302-308.
Istoriia revoliutsiinoi borotby v Naddniprianskii Ukraini. Chuzhyna, 1949 (Peredruk pidpilnykh materialiv). 40 s.
Karpenko V. Pravookhranytely y sud Azovskoi Palmyrы : ot tsarei do vozhdei. Zaporozhe : Ynter-M, 2011. 170 s.
Kartohrama : Zahalna kilkist ustanov nalezhachykh do Politosvitu Zaporizhsk. Hubviddilu Narosvity. Otchet o deiatelnosty Zaporozhskoho Hubyspolkoma ko II-mu Hub. Sъezdu Sovetov. Zaporozhe, 1921.
Kokin S. Holodomor v Ukraini i DPU. Rozsekrechena pamiat : Holodomor 1932-1933 rokiv v Ukraini v dokumentakh HPU-NKVD. K. : Vydavnychyi dim «Stylos», 2007. S. 62-87.
Konkvest R. Zhnyva skorboty : radianska kolektyvizatsiia i holodomor / Per. z anhl. K. : Lybid, 1993. 280 s.
Konovets O. Ukrainskyi ideal : Istorychni narysy. Dialohy. K. : Vyd. tsentr «Prosvita», 2003. 196 s.
Liber Yu. Totalni viiny : tvorennia modernoi Ukrainy v 1914-1954 rokakh / per. z anhl. A. Deineky. Kharkiv : Vivat, 2019. 528 s.
Martyn T. Imperiia natsionalnoho vyrivniuvannia : Natsii ta natsionalizm u Radianskomu Soiuzi (1923-1933 roky). K. : Krytyka, 2013. 640 s.
Meis Dzh. Komunizm ta dylemy natsionalnoho vyzvolennia : Natsionalnyi komunizm u radianskii Ukraini, 1918-1933 / Per. z anhl. M. Yakovliev. K. : KOMORA, 2018. 496 s.
Mykhailov B. Melitopol : pryroda, arkheolohiia, istoriia. Zaporizhzhia : Dyke pole, 2002. 280 s.
Mirchuk P. Narys istorii OUN. 1920-1939 roky. Vyd. tretie, dopovnene. K. : Ukrainska vydavnycha spilka, 2007. 1008 s.
Moroko V. Diialnist tovarystva «Prosvita» na Zaporizhzhi (1868-1922 roky). Mashynopys. Arkhiv avtora.
Nikolskyi V. Pravda cherez roky. Reabilitovani istoriieiu. Donetska oblast. Donetsk : Vydavnytstvo KP «Rehion», 2004.
Knyha persha : naukovo-dokumentalni narysy. S. 9-74.
Orshan Ya. Doba Natsionalizmu. K. : «Oriientyr», 2019. 112 s.
Pliushch V. Borotba za Ukrainsku Derzhavu pid sovietskoiu vladoiu. London : UVS u Velykii Brytanii, 1973. 125 s.
Poverneni imena : Dokumenty, korotki biohrafichni dovidky (pro reabilitovani zhertvy politychnykh represii u Zaporizkii oblasti). Zaporizhzhia, 2000. Kn. 3. 330 s.
Prylutskyi V. Opir molodi politytsi bilshovytskoho rezhymu ta represyvni zakhody proty nei v URSR (1928-1936 rr.). Z arkhiviv VUChK-HPU-NKVD-KHB. 2000. №2/4. S. 82-102.
Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2006. Kn. 3. 720 s.
Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2010. Kn. 5. 524 s.
Rebro P. Obizvavs Taras Triasylo… Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2010. Kn. 5. S. 187-193.
Reva I. Po toi bik sebe : sotsialno-psykholohichni ta kulturni naslidky Holodomoru ta stalinskykh represii : Naukovo-populiarne vydannia. K. : K.I.S., 2019. 272 s.
Rozsekrechena pamiat : Holodomor 1932-1933 rokiv v Ukraini v dokumentakh HPU-NKVD. K. : Vydavnychyi dim «Stylos», 2007. 604 s.
Rublov O. Zakhidnoukrainska intelihentsiia u zahalnonatsionalnykh politychnykh ta kulturnykh protsesakh (1914-1939). K. : Instytut istorii Ukrainy NAN Ukrainy, 2004. 648 s.
Sych O. Sotsialno-konservatyvnyi natsionalizm : teoriia i polityka. Monohrafiia. Ivano-Frankivsk : Lileia-NV, 2019. 543 s.
Snaider T. Krovavыe zemly : Evropa mezhdu Hytlerom y Stalynыm ; [per. s anhl. A. Zurnadzhy]. K. : Duliby, 2015. 584 s.
Solovei D. Holhota Ukrainy. Vinnipeh : Nakladom «Ukrainskoho Holosu», 1953. Chastyna 1 : Moskovsko-bolshevytskyi okupatsiinyi teror v URSR mizh Pershoiu i Druhoiu svitovoiu viinoiu. 288 s.
Stalyn Y. Staty y rechy ob Ukrayne. K. : Partyzdat TsK KP(b)U, 1936. 249 s.
Frolov M. Politychna systema Radianskoi Ukrainy 1920-1930- rr. : osoblyvosti formuvannia ta evoliutsii : navchalnyi posibnyk dlia studentiv vyshchykh navchalnykh zakladiv. Zaporizhzhia : Prosvita, 2011. 264 s.
Chuev F. Sto sorok besed s Molotovыm : Yz dnevnyka F. Chueva. M. : Terra, 1991. 623 s.
Shapoval Yu. Oleksandr Shumskyi. Zhyttia, dolia, nevidomi dokumenty : doslidzhennia, arkhivni materialy. K. ; Lviv : Ukraina moderna ; Ukrainski propilei, 2017. 742 s.
Shulha I. Liudomor na Podilli. K. : Respublikanska asotsiatsiia ukrainoznavtsiv, 1993. 235 s.
Arkhireiskyi D., Chentsov V. Antyradianska natsionalna opozytsiia v USRR v 20-ti rr. : pohliad na problemu kriz arkhivni dzherela. Z arkhiviv VUChK-HPU-NKVD-KHB. 2000. №2/4. S. 16-53.
Velychenko S. Imperializm i natsionalizm po-chervonomu : ukrainska marksystska krytyka rosiiskoho komunistychnoho panuvannia v Ukraini (1918-1925) / Per. z anhl. S. Sieriakov. Lviv : Vydavnytstvo UKU, 2017. 376 s.
Vyola L. Krestianskyi bunt v эpokhu Stalyna : Kollektyvyzatsyia y kultura krestianskoho soprotyvlenyia / Per. s anhl.
L.V. Bardyna. M. : Rossyiskaia polytycheskaia эntsyklopedyia ; Fond Pervoho Prezydenta Rossyy B.N. Eltsyna, 2010. 367 s.
Haluzevyi derzhavnyi arkhiv Sluzhby bezpeky Ukrainy, f. 13, spr. 100.
Hanzha O. Opir selianstva politytsi sutsilnoi kolektyvizatsii v Ukraini. Problemy istorii Ukrainy : Fakty, sudzhennia, poshuky. K. : NAN Ukrainy ; Instytut istorii Ukrainy, 2001. №5. S. 200-215.
Hratsiozi A. Viina i revoliutsiia v Yevropi, 1905-1956 rr. / Per. z it. M. Prokopovych. K. : Vydavnytstvo Solomii Pavlychko «Osnovy», 2005. 350 s.
Hudz V. Istoriohrafiia Holodomoru 1932-1933 rokiv v Ukraini : monohrafiia. Melitopol : FOP Odnoroh T.V., 2019. 1153 s.
Derzhavnyi arkhiv Zaporizkoi oblasti (DAZO), f.R 3, op. 1, spr. 380.
DAZO, f.R 3, op. 1, spr. 458.
DAZO, f.R 386, op. 1, spr. 2.
DAZO, f.R 1398, op. 1s, spr. 1.
Z zhyttia na Radianskii Ukraini : Vidozva proty okupantiv. Svoboda. 1929. 4 veresnia.
Zadesnianskyi R. Cholovi predstavnyky ukrainskoho vyrodzhennia : Yu. Yanovskyi, M. Kulish, V. Sosiura. Toronto : The Basilian Press, 1979. 151 s.
Zatonskyi V. Natsionalna problema na Ukraini. Kharkiv : Derzhavne vydavnytstvo Ukrainy, 1927. 96 s.
Ihnatusha O., Kyrylash L., Starukh O., Tkachenko V., Tsokur Ye. Pid zhornamy «klasovoi borotby» : politychni represii na Zaporizhzhi (1917-1930). Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2004. Kn. 1. S. 7-44.
Ihnatusha O. Natsionalno-kulturne zhyttia Zaporizkoho kraiu 20-30-kh rr. KhKh st. Naddniprianska Ukraina : istorychni protsesy, podii, postati. Dnipropetrovsk : Vydavnytstvo Dnipropetrovskoho natsionalnoho universytetu, 2008. S.
335-345.
Ihnatusha O. Represii proty Ukrainskoi avtokefalnoi tserkvy na Zaporizhzhi (do prychyn neznachnoho rozvytku ukrainskoho avtokefalnoho rukhu na Pivdni Ukrainy u 20-kh rokakh KhKh st.). Pivdennyi arkhiv. Seriia : Istorychni nauky. 2008. Vyp. 28-29. S. 302-308.
Istoriia revoliutsiinoi borotby v Naddniprianskii Ukraini. Chuzhyna, 1949 (Peredruk pidpilnykh materialiv). 40 s.
Karpenko V. Pravookhranytely y sud Azovskoi Palmyrы : ot tsarei do vozhdei. Zaporozhe : Ynter-M, 2011. 170 s.
Kartohrama : Zahalna kilkist ustanov nalezhachykh do Politosvitu Zaporizhsk. Hubviddilu Narosvity. Otchet o deiatelnosty Zaporozhskoho Hubyspolkoma ko II-mu Hub. Sъezdu Sovetov. Zaporozhe, 1921.
Kokin S. Holodomor v Ukraini i DPU. Rozsekrechena pamiat : Holodomor 1932-1933 rokiv v Ukraini v dokumentakh HPU-NKVD. K. : Vydavnychyi dim «Stylos», 2007. S. 62-87.
Konkvest R. Zhnyva skorboty : radianska kolektyvizatsiia i holodomor / Per. z anhl. K. : Lybid, 1993. 280 s.
Konovets O. Ukrainskyi ideal : Istorychni narysy. Dialohy. K. : Vyd. tsentr «Prosvita», 2003. 196 s.
Liber Yu. Totalni viiny : tvorennia modernoi Ukrainy v 1914-1954 rokakh / per. z anhl. A. Deineky. Kharkiv : Vivat, 2019. 528 s.
Martyn T. Imperiia natsionalnoho vyrivniuvannia : Natsii ta natsionalizm u Radianskomu Soiuzi (1923-1933 roky). K. : Krytyka, 2013. 640 s.
Meis Dzh. Komunizm ta dylemy natsionalnoho vyzvolennia : Natsionalnyi komunizm u radianskii Ukraini, 1918-1933 / Per. z anhl. M. Yakovliev. K. : KOMORA, 2018. 496 s.
Mykhailov B. Melitopol : pryroda, arkheolohiia, istoriia. Zaporizhzhia : Dyke pole, 2002. 280 s.
Mirchuk P. Narys istorii OUN. 1920-1939 roky. Vyd. tretie, dopovnene. K. : Ukrainska vydavnycha spilka, 2007. 1008 s.
Moroko V. Diialnist tovarystva «Prosvita» na Zaporizhzhi (1868-1922 roky). Mashynopys. Arkhiv avtora.
Nikolskyi V. Pravda cherez roky. Reabilitovani istoriieiu. Donetska oblast. Donetsk : Vydavnytstvo KP «Rehion», 2004.
Knyha persha : naukovo-dokumentalni narysy. S. 9-74.
Orshan Ya. Doba Natsionalizmu. K. : «Oriientyr», 2019. 112 s.
Pliushch V. Borotba za Ukrainsku Derzhavu pid sovietskoiu vladoiu. London : UVS u Velykii Brytanii, 1973. 125 s.
Poverneni imena : Dokumenty, korotki biohrafichni dovidky (pro reabilitovani zhertvy politychnykh represii u Zaporizkii oblasti). Zaporizhzhia, 2000. Kn. 3. 330 s.
Prylutskyi V. Opir molodi politytsi bilshovytskoho rezhymu ta represyvni zakhody proty nei v URSR (1928-1936 rr.). Z arkhiviv VUChK-HPU-NKVD-KHB. 2000. №2/4. S. 82-102.
Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2006. Kn. 3. 720 s.
Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2010. Kn. 5. 524 s.
Rebro P. Obizvavs Taras Triasylo… Reabilitovani istoriieiu. Zaporizka oblast. Zaporizhzhia : «Dniprovskyi metalurh», 2010. Kn. 5. S. 187-193.
Reva I. Po toi bik sebe : sotsialno-psykholohichni ta kulturni naslidky Holodomoru ta stalinskykh represii : Naukovo-populiarne vydannia. K. : K.I.S., 2019. 272 s.
Rozsekrechena pamiat : Holodomor 1932-1933 rokiv v Ukraini v dokumentakh HPU-NKVD. K. : Vydavnychyi dim «Stylos», 2007. 604 s.
Rublov O. Zakhidnoukrainska intelihentsiia u zahalnonatsionalnykh politychnykh ta kulturnykh protsesakh (1914-1939). K. : Instytut istorii Ukrainy NAN Ukrainy, 2004. 648 s.
Sych O. Sotsialno-konservatyvnyi natsionalizm : teoriia i polityka. Monohrafiia. Ivano-Frankivsk : Lileia-NV, 2019. 543 s.
Snaider T. Krovavыe zemly : Evropa mezhdu Hytlerom y Stalynыm ; [per. s anhl. A. Zurnadzhy]. K. : Duliby, 2015. 584 s.
Solovei D. Holhota Ukrainy. Vinnipeh : Nakladom «Ukrainskoho Holosu», 1953. Chastyna 1 : Moskovsko-bolshevytskyi okupatsiinyi teror v URSR mizh Pershoiu i Druhoiu svitovoiu viinoiu. 288 s.
Stalyn Y. Staty y rechy ob Ukrayne. K. : Partyzdat TsK KP(b)U, 1936. 249 s.
Frolov M. Politychna systema Radianskoi Ukrainy 1920-1930- rr. : osoblyvosti formuvannia ta evoliutsii : navchalnyi posibnyk dlia studentiv vyshchykh navchalnykh zakladiv. Zaporizhzhia : Prosvita, 2011. 264 s.
Chuev F. Sto sorok besed s Molotovыm : Yz dnevnyka F. Chueva. M. : Terra, 1991. 623 s.
Shapoval Yu. Oleksandr Shumskyi. Zhyttia, dolia, nevidomi dokumenty : doslidzhennia, arkhivni materialy. K. ; Lviv : Ukraina moderna ; Ukrainski propilei, 2017. 742 s.
Shulha I. Liudomor na Podilli. K. : Respublikanska asotsiatsiia ukrainoznavtsiv, 1993. 235 s.
Завантаження
Опубліковано
2022-01-20
Номер
Розділ
Історія України
Як цитувати
УКРАЇНСЬКИЙ НАЦІОНАЛІЗМ НА ЗАПОРІЖЖІ У МІЖВОЄННІ РОКИ ТА БОРОТЬБА З НИМ РАДЯНСЬКИХ ОРГАНІВ ДЕРЖАВНОЇ БЕЗПЕКИ. (2022). Zaporizhzhia Historical Review, 3(55), 92-107. https://history.znu.edu.ua/index.php/journal/article/view/2308
ISSN 
