ТРАНСФОРМАЦІЯ ТЮРЕМНОГО ДОСВІДУ В РОСІЙСЬКІЙ ІМПЕРІЇ В ПЕРШІЙ ТРЕТИНІ ХІХ СТ. НА ПРИКЛАДІ ХЕРСОНСЬКОЇ ГУБЕРНІЇ
Ключові слова:
філантропія, тюремна реформа,, тюремний досвід,, в’язниця,, ув’язнення,Анотація
Проаналізовано трансформацію тюремного досвіду в першій третині ХІХ ст. в Херсонській губернії, в зв’язку тюремною реформою та рядом нововведень в пенітенціарну справу, які відбулись після 1819 р. Простежено розвиток законодавства, щодо ув’язнення. Встановлено, що в Російській імперії поряд з новими філантропічними ідеями ув’язнення сформувалася й утилітарна парадигма використання в’язнів, втілена в арештантських ротах. На основі проаналізованих звітів, щодо стану в’язниць в Херсонської губернії зроблено висновок, що попри розбудову нових в’язниць тюремний досвід, за винятком губернських міст, в 1820-х рр. змінювався доволі повільно.
Посилання
Derzhavnyi arkhiv odeskoi oblasti (DAOO), f. 1, op. 200-1829, spr. 65. 6 ark.
DAOO, f. 2, op. 1, spr. 35. 50 ark.
DAOO, f. 361, op. 1, spr. 1a. 102 ark.
Blagochestiveyshiya samoderzhavneyshiya velikiya gosudaryni imp. Ekaterina Vtoraya. Uchrezhdeniya dlya upravleniya guberniy Vserossiyskoy imperii. Moskva: Senatskaya tipografiya. 1775. 215 s.
Villerme Lyudovik-Rene. O tyurmakh v nastoyashchem ikh polozhenii i o sostoyanii v kakom onyye byt dolzhny. SPb:
Tipografiya Ivana Glazunova. 1822. 200 s.
Golitsyn A. O bibleyskikh obshchestvakh i uchrezhdenii takovogo zhe v Sankt-Peterburge. SPb: Tipografiya Voyennogo Ministerstva. 1813. 56 s.
Instruktsiia kyivskoho mahistrata mahistratskomu horodnychomu 1757 roku. Zapysky UNT. Kyiv, 1928. T. 28. S. 89-97.
Instruktsiya smotritelyu tyuremnogo zamka. Perm: Tipografiya Gubernskago Pravleniya. 1882. 26 s.
Ob uchrezhdenii v Spnkt-Peterburge obshchestva popechitelnago o tyurmakh. SPb: Tipografiya N. Grecha. 1819. 52 s.
Polnoye sobraniye zakonov Rossiyskoy imperii (PSZ RI). Sobr. 1. v 45 t. SPb: Tipografiya ІІ Otdeleniya Sobstvennoy
Ego Imperatorskogo Velichestva Kantselyarіi. URL: https://nlr.ru/e-res/law_r/content.html#1
PSZ RI. Sobr. 2. V 55 t. SPb: Tipografiya ІІ Otdeleniya Sobstvennoy Ego Imperatorskogo Velichestva Kantselyarіi. URL:
https://nlr.ru/e-res/law_r/content.html#2
Popravleniyeye prеdlozhennoye gospodinoim Govardom v stroyenii i upravlenii temnits. Teatr sudovedeniya. Chast
chetvertaya. Moskva: Universitetskaya tipografiya. 1791. S. 103-141
Tyurmy v Rossii. Sobstvennoruchnyy proyekt imperatritsy Ekateriny II. Russkaya starina. 1873. № 7. S. 60–86
Honcharuk T. Pro vykorystannia pratsi areshtantiv na budivnytstvi Bulvarnykh (Potomkinskykh) skhodiv 1837 – 1842 rr. Chornomorska mynuvshyna. Zapysky viddilu istorii kozatstva na Pivdni Ukrainy NDI kozatstva Instytutu istorii
Ukrainy NANU. Vyp. 5. 2010. S. 138-143.
Antonovich A. Kurs gosudarstvennogo blagoustroystva (politseyskogo prava). Chasti 1 i 2 (ottisk iz «Universitetskikh izvestiy». 1889g.). Kiyev. 1890. URL: https://scicenter.online/prava-gosudarstva-teoriya-kniga-scicenter/urs-gosudarstvennogo-blagoustroystva.html
Babkova. G. Ugolovno-protsessualnyye zakonoproyekty Ekateriny II i rossiyskoye Zakonodatelstvo vtoroy poloviny XVIII v. (k istorii ukaza «O trekh rodakh vorovstva» 1781 g. i «Ustava blagochiniya» 1782 g.). Aktualnyye problemy rossiyskogo prava. №2(51) 2015. S. 9-20
Vasilyeva S. Imperator Aleksandr І i kvakerskiye proyekty institutsializatsii tyuremnogo popecheniya po britanskim obraztsam. The Newman in Foreign policy. 45(89). 2018. S. 7-12
Vasilyeva S. Proyekt «Ustava o tyurmakh» Ekateriny Vtoroy v kontekste evropeyskoy penitentsiarnoy mysli. Quaestio Rossica. T. 10. № 1. 2022. 168-184
Voronin O. V. Stanovleniye penitentsiarnogo nadzora v Rossii: istoricheskiye aspekty : monografiya. Tomsk: NTL. 2010. 144 s.
Gernet M. Istoriya tsarskoy tyurmy (2-e izd.): v 3t. T. 1. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo yuridicheskoy literatury. 1951. 328 s.
Gernet M. Istoriya tsarskoy tyurmy (2-e izd.). v 3t. T. 2. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo yuridicheskoy literatury. 1951. 583 s.
Hryhor’iev O. Penitentsiarna teoriia ta praktyka v rosiiskii imperii v kintsi KhVIII – na pochatku KhKh stolittia: istoryko-pravove doslidzhennia (na prykladi ukrainskykh hubernii) : dys. … k.iur.nauk: 12.00.01, Kharkivskyi natsionalnyi universytet vnutrishnikh sprav, 2007. 207 s.
Gubar O. Istoriya gradostroitelstva Odessy i funktsii Odesskogo stroitelnogo komiteta. Odessa: TES. 2015. 517 s.
Karpenko V., Kravchuk P. Z istorii mists uviaznennia Zaporizkoho rehionu. Zaporizhzhia: Sektor SVPR UDDU PVP u Zaporizkii oblasti, 2010. 38 s.
Kollmann N. Prestupleniye i nakazaniye v Rossii Rannego novogo vremeni. Moskva: Novoye literaturnoye obozreniye. 2016. 616 s.
Korotkyi O. Areshtantski roty na pivdni Ukrainy ta imperska kolonizatsiia druhoi chverti XIX st. Naukovyi visnyk Izmailskoho derzhavnoho humanitarnoho universytetu. Seriia: Istorychni nauky. Vypusk 52. 2021. S. 72-84.
Kravchenko R. Kharkivskyi tiuremnyi zamok – persha kamiana viaznytsia mista. Zbirnyk naukovykh prats / Khark. nats. ped. un-t imeni H. S. Skovorody. Vyp. 44. 2012. S. 163-168
Kravchuk, P. Mistsia uviaznennia u Pivdennii Ukraini yak skladova derzhavnoho hospodarstva: ostannia chvert XVIII - persha polovyna KhIKh stolittia. Muzeinyi visnyk. №14. 2014. S. 142-161.
Krainskiy D. Materіaly k issledovaniyu russkikh tyurem v Sankt-Peterburg svyazi s istorіey uchrezhdenіya Obshchestva Popechitelnago o tyurmakh. Chernigov: Tipografіya gubernskago zemstva. 1912. 136 s.
Palchenkova V. Oleksandrivskyi tiuremnyi zamok: data zasnuvannia. Visnyk penitentsiarnoi asotsiatsii Ukrainy. №4(6). 2018. S. 55-62
Rossikhin V. Penitentsiarna systema Rosiiskoi imperii V KhIKh – na pochatku KhKh st. (na materialakh ukrainskykh hubernii) : dys. …k.iur.nauk: 12.00.01, Natsionalnoi yurydychnoi akademii Ukrainy imeni Yaroslava Mudroho, 2005. 219 s.
Raftopulo A. Ostrog. Tyurma. Peresylka. Sledstvennyy izolyator: iz istorii penitentsiarnykh zavedeniy goroda Taganroga. Taganrog: Nyuans. 2013. 113 s.
Rudchenko M.. Shcheboleva E. Arkhitektura provintsii. Istoriya russkogo iskusstva: v 22 t. T. 14. Iskusstvo pervoy treti XIX veka. Moskva: Severnyy palomnik. 2012. S.198-259
Serdiuk I. Polkovykh horodov obyvateli: istoryko-demohrafichna kharakterystyka miskoho naselennia Hetmanshchyny druhoi polovyny KhVIII st. Poltava: TOV «ASMI”, 2011. 304 s.
Sokalska O. Kontseptsiia vypravnoho pokarannia Bendzhamina Rasha. Visnyk penitentsiarnoi asotsiatsii Ukrainy. №3(17). 2021. S. 100-110
Stepanova O. Zarozhdeniye novoy formy ssylki v Rossii v XVIII veke. Izvestiya PGPU. Sektor molodykh uchenykh. №6(10). 2008. S. 79-84
Uporov I. Penitentsiarnaya politika Rossii v XVIII-XX v.: Istoriko-pravovoy analiz tendentsiy razvitiya. SPb: Yuridicheskiy tsentr Press. 2004. 648 s.
Yurash Ye. Napriamky diialnosti Odeskoho Pikluvalnoho komitetu pro viaznytsi shchodo pokrashchennia umov utrymannia uviaznenykh u KhIKh st. KELM (Knowledge, Education, Law, Management)». №7(35). 2020. S. 94-97
DAOO, f. 2, op. 1, spr. 35. 50 ark.
DAOO, f. 361, op. 1, spr. 1a. 102 ark.
Blagochestiveyshiya samoderzhavneyshiya velikiya gosudaryni imp. Ekaterina Vtoraya. Uchrezhdeniya dlya upravleniya guberniy Vserossiyskoy imperii. Moskva: Senatskaya tipografiya. 1775. 215 s.
Villerme Lyudovik-Rene. O tyurmakh v nastoyashchem ikh polozhenii i o sostoyanii v kakom onyye byt dolzhny. SPb:
Tipografiya Ivana Glazunova. 1822. 200 s.
Golitsyn A. O bibleyskikh obshchestvakh i uchrezhdenii takovogo zhe v Sankt-Peterburge. SPb: Tipografiya Voyennogo Ministerstva. 1813. 56 s.
Instruktsiia kyivskoho mahistrata mahistratskomu horodnychomu 1757 roku. Zapysky UNT. Kyiv, 1928. T. 28. S. 89-97.
Instruktsiya smotritelyu tyuremnogo zamka. Perm: Tipografiya Gubernskago Pravleniya. 1882. 26 s.
Ob uchrezhdenii v Spnkt-Peterburge obshchestva popechitelnago o tyurmakh. SPb: Tipografiya N. Grecha. 1819. 52 s.
Polnoye sobraniye zakonov Rossiyskoy imperii (PSZ RI). Sobr. 1. v 45 t. SPb: Tipografiya ІІ Otdeleniya Sobstvennoy
Ego Imperatorskogo Velichestva Kantselyarіi. URL: https://nlr.ru/e-res/law_r/content.html#1
PSZ RI. Sobr. 2. V 55 t. SPb: Tipografiya ІІ Otdeleniya Sobstvennoy Ego Imperatorskogo Velichestva Kantselyarіi. URL:
https://nlr.ru/e-res/law_r/content.html#2
Popravleniyeye prеdlozhennoye gospodinoim Govardom v stroyenii i upravlenii temnits. Teatr sudovedeniya. Chast
chetvertaya. Moskva: Universitetskaya tipografiya. 1791. S. 103-141
Tyurmy v Rossii. Sobstvennoruchnyy proyekt imperatritsy Ekateriny II. Russkaya starina. 1873. № 7. S. 60–86
Honcharuk T. Pro vykorystannia pratsi areshtantiv na budivnytstvi Bulvarnykh (Potomkinskykh) skhodiv 1837 – 1842 rr. Chornomorska mynuvshyna. Zapysky viddilu istorii kozatstva na Pivdni Ukrainy NDI kozatstva Instytutu istorii
Ukrainy NANU. Vyp. 5. 2010. S. 138-143.
Antonovich A. Kurs gosudarstvennogo blagoustroystva (politseyskogo prava). Chasti 1 i 2 (ottisk iz «Universitetskikh izvestiy». 1889g.). Kiyev. 1890. URL: https://scicenter.online/prava-gosudarstva-teoriya-kniga-scicenter/urs-gosudarstvennogo-blagoustroystva.html
Babkova. G. Ugolovno-protsessualnyye zakonoproyekty Ekateriny II i rossiyskoye Zakonodatelstvo vtoroy poloviny XVIII v. (k istorii ukaza «O trekh rodakh vorovstva» 1781 g. i «Ustava blagochiniya» 1782 g.). Aktualnyye problemy rossiyskogo prava. №2(51) 2015. S. 9-20
Vasilyeva S. Imperator Aleksandr І i kvakerskiye proyekty institutsializatsii tyuremnogo popecheniya po britanskim obraztsam. The Newman in Foreign policy. 45(89). 2018. S. 7-12
Vasilyeva S. Proyekt «Ustava o tyurmakh» Ekateriny Vtoroy v kontekste evropeyskoy penitentsiarnoy mysli. Quaestio Rossica. T. 10. № 1. 2022. 168-184
Voronin O. V. Stanovleniye penitentsiarnogo nadzora v Rossii: istoricheskiye aspekty : monografiya. Tomsk: NTL. 2010. 144 s.
Gernet M. Istoriya tsarskoy tyurmy (2-e izd.): v 3t. T. 1. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo yuridicheskoy literatury. 1951. 328 s.
Gernet M. Istoriya tsarskoy tyurmy (2-e izd.). v 3t. T. 2. Moskva: Gosudarstvennoye izdatelstvo yuridicheskoy literatury. 1951. 583 s.
Hryhor’iev O. Penitentsiarna teoriia ta praktyka v rosiiskii imperii v kintsi KhVIII – na pochatku KhKh stolittia: istoryko-pravove doslidzhennia (na prykladi ukrainskykh hubernii) : dys. … k.iur.nauk: 12.00.01, Kharkivskyi natsionalnyi universytet vnutrishnikh sprav, 2007. 207 s.
Gubar O. Istoriya gradostroitelstva Odessy i funktsii Odesskogo stroitelnogo komiteta. Odessa: TES. 2015. 517 s.
Karpenko V., Kravchuk P. Z istorii mists uviaznennia Zaporizkoho rehionu. Zaporizhzhia: Sektor SVPR UDDU PVP u Zaporizkii oblasti, 2010. 38 s.
Kollmann N. Prestupleniye i nakazaniye v Rossii Rannego novogo vremeni. Moskva: Novoye literaturnoye obozreniye. 2016. 616 s.
Korotkyi O. Areshtantski roty na pivdni Ukrainy ta imperska kolonizatsiia druhoi chverti XIX st. Naukovyi visnyk Izmailskoho derzhavnoho humanitarnoho universytetu. Seriia: Istorychni nauky. Vypusk 52. 2021. S. 72-84.
Kravchenko R. Kharkivskyi tiuremnyi zamok – persha kamiana viaznytsia mista. Zbirnyk naukovykh prats / Khark. nats. ped. un-t imeni H. S. Skovorody. Vyp. 44. 2012. S. 163-168
Kravchuk, P. Mistsia uviaznennia u Pivdennii Ukraini yak skladova derzhavnoho hospodarstva: ostannia chvert XVIII - persha polovyna KhIKh stolittia. Muzeinyi visnyk. №14. 2014. S. 142-161.
Krainskiy D. Materіaly k issledovaniyu russkikh tyurem v Sankt-Peterburg svyazi s istorіey uchrezhdenіya Obshchestva Popechitelnago o tyurmakh. Chernigov: Tipografіya gubernskago zemstva. 1912. 136 s.
Palchenkova V. Oleksandrivskyi tiuremnyi zamok: data zasnuvannia. Visnyk penitentsiarnoi asotsiatsii Ukrainy. №4(6). 2018. S. 55-62
Rossikhin V. Penitentsiarna systema Rosiiskoi imperii V KhIKh – na pochatku KhKh st. (na materialakh ukrainskykh hubernii) : dys. …k.iur.nauk: 12.00.01, Natsionalnoi yurydychnoi akademii Ukrainy imeni Yaroslava Mudroho, 2005. 219 s.
Raftopulo A. Ostrog. Tyurma. Peresylka. Sledstvennyy izolyator: iz istorii penitentsiarnykh zavedeniy goroda Taganroga. Taganrog: Nyuans. 2013. 113 s.
Rudchenko M.. Shcheboleva E. Arkhitektura provintsii. Istoriya russkogo iskusstva: v 22 t. T. 14. Iskusstvo pervoy treti XIX veka. Moskva: Severnyy palomnik. 2012. S.198-259
Serdiuk I. Polkovykh horodov obyvateli: istoryko-demohrafichna kharakterystyka miskoho naselennia Hetmanshchyny druhoi polovyny KhVIII st. Poltava: TOV «ASMI”, 2011. 304 s.
Sokalska O. Kontseptsiia vypravnoho pokarannia Bendzhamina Rasha. Visnyk penitentsiarnoi asotsiatsii Ukrainy. №3(17). 2021. S. 100-110
Stepanova O. Zarozhdeniye novoy formy ssylki v Rossii v XVIII veke. Izvestiya PGPU. Sektor molodykh uchenykh. №6(10). 2008. S. 79-84
Uporov I. Penitentsiarnaya politika Rossii v XVIII-XX v.: Istoriko-pravovoy analiz tendentsiy razvitiya. SPb: Yuridicheskiy tsentr Press. 2004. 648 s.
Yurash Ye. Napriamky diialnosti Odeskoho Pikluvalnoho komitetu pro viaznytsi shchodo pokrashchennia umov utrymannia uviaznenykh u KhIKh st. KELM (Knowledge, Education, Law, Management)». №7(35). 2020. S. 94-97
Завантаження
Опубліковано
2022-11-21
Номер
Розділ
Історія України
Як цитувати
ТРАНСФОРМАЦІЯ ТЮРЕМНОГО ДОСВІДУ В РОСІЙСЬКІЙ ІМПЕРІЇ В ПЕРШІЙ ТРЕТИНІ ХІХ СТ. НА ПРИКЛАДІ ХЕРСОНСЬКОЇ ГУБЕРНІЇ. (2022). Zaporizhzhia Historical Review, 6(58), 84-96. https://history.znu.edu.ua/index.php/journal/article/view/2398
ISSN 
