БОРОТЬБА З СЕКТАНТСЬКИМ РУХОМ У ЧЕСЬКОМУ КОРОЛІВСТВІ КРІЗЬ ПРИЗМУ ПРИМИРЕННЯ З РИМСЬКОЮ КУРІЄЮ (КІН. XV – ПЕРША ЧВЕРТЬ XVI СТ.)
DOI:
https://doi.org/10.26661/Ключові слова:
секта,, католики, чашники, утраквісти, «Община чеських братів», пікарти, суперечки, релігія, Владислав ІІ Ягеллон, Папа Римський.Анотація
Укладене Кутногірське релігійне перемир’я 1485 р. стосувалося лише католиків і чашників, щодо інших релігійних громад, то вони залишалися поза законом і мали статус сект в Чеському королівстві. На кінець XV ст. склалися передумови для поширення сектантського руху та боротьби з нею з боку католиків і чашників. Дане протистояння слід розглядати в контексті іншого питання, а саме примирення з Римською курією, тобто визнання Папою Римським утраквістичної церкви та компактатів. Лише поширення реформаційних ідей призвели до тимчасового відновлення дії компактатів та визнання (де факто) чашницької церкви.
На кінець XV ст. активно розгорнула свою діяльність «Община (громада) чеських братів», до лав якої почали вступати не лише селяни, але й шляхта. Після розколу братчиків виникли дві течії: Мала (консервативна) і Велика (прогресивна). Так звані «амосовці», залишались у меншості і проіснували аж до середини ХVI ст. Окрім них, діяла секта пікгартів, а на кінець XV ст., виникла нова секта, так звані Мікулашенці або Власеніцкі. За правління династії Ягеллонів становище сект погіршилося і вони існували напівле- гально, зазнавали репресій, а їх чисельність зменшилася.
Посилання
Andrusjak Ja. Ja. (2015) Protystojannja mizh katolykamy ta utrakvistamy u Chesjkomu korolivstvi v period pravlin- nja Vladyslava II Jaghellona (1471–1485 rr.) // Ukrajinci j narody Centraljno-Skhidnoji Jevropy: kuljtura ta istorychna spadshhyna. Zbirnyk naukovykh pracj na poshanu Mykhajla Tyvodara / Uporjad. I. Likhtej. Uzhghorod : Karpaty.
S. 102–118. [in Ukrainian].
Bidlo J. (1915) Akty Jednoty bratrské / Brno : Historické komise pri Matici moravské. Svazek 1. 704 s. [in Czech]. Boghemskye bratjja (1890–1907) // Эncyklopedycheskyj slovarj Brokghauza y Efrona / Pod. red. Y. E. Andreevsk-
ogho, K. K. Arsenj’eva, O. O. Petrushevskogho. SPb. V 86 tomakh. T. 4. 165–166. [in Russian].
Čechura J. (2012) České země v letech 1437–1526. Jagellonci na českém trůně 1471–1526. Praha: «Libri». Díl II. 423 s. [in Czech].
Čornej P. (1993) Dějiny zemi koruny české І. Od příchodu Slovanů do roku 1740. Praha : Paseka. 316 s. [in Czech]. Čornej P., Bartlová М. (2007) Velké dějiny zemí Koruny České (1437–1526). Praha-Litomyšl : Paseka. Svazek VI.
839 s. [in Czech].
Denis A. (1932) Konec samostatnosti České. Praha : Šolc a Šimáček. Díl I. 301 s. [in Czech].
Dvorkyn A. L. (2007) Sektovedenye. Totalytarnыe sektы. Opыt systematycheskogho yssledovanyja. M.: Khrysty- anskaja byblyoteka. 816 s. [in Russian].
Goll J. (1882) Quellen und Untersuchungen zur Geschichte der böhmischen Brüder. Praha : Otto. 1/2. 156 s. [in German].
Hrejsa F. (1948) Dějiny křesťanství v Československu IV. Za krále Vladislava a Ludvíka. Před světovou reformací a za reformace. Praha : HČEFB. 368 s. [in Czech].
Kerecman N. (2015) Serednjovichna cerkva v imenakh, terminakh i nazvakh : Ghlosarij. Uzhghorod : «Ghoverla». 302 s. [in Ukrainian].
Kvirenc J., Kunstová E. (2006) České dějiny do roku 1914. Historie v dokumentech. Liberec : Dialog. 208 s. [in Czech].
Lapteva L. P. (1993) Ystoryja Chekhyy peryoda feodalyzma (X – seredyna XVII st.). Uchebnoe posobye. M. : Yzd- vo MGhU. 159 s. [in Russian].
Macek J. (2001) Jagellonský věk v českých zemích (1471–1526). Praha : Academia. – Díl 1/2. 561 s. [in Czech]. Macek J. (2001) Víra a zbožnost jagellonského věku. Praha : Argo. 488 s. [in Czech].
Macháčková V. (1985) Církevní správa v době jagellonské (na základě administrátorských akt) // Folia Historica Bohemica 9. Praha. S. 235–290. [in Czech].
Molnár A. (1948) Bratr Lukáš bohoslovec Jednoty. Praha : HČSEFB. 157 s. [in Czech].
Muller T., Bartoš F. (1923) Dějiny Jednoty bratrské. Praha : Jednota bratrská. 368 s. [in Czech].
Palacký F. (1930) Dějiny národu českého v Čechách a na Moravě. Praha : L. Mazáč. Dil V. 578 s. [in Czech].
Palacký F. (1862) Zápis Kutnohorského sněmu o pokoji a swobodě náboženství, též o zřízení a zasedání zemského soudu a jiných nařízeních. Na Horách Kutných, 13 – 20. Mart. 1485 / Akta werejna i snémowní w Čechach, 1485 // AČ 5. Praha. S. 418. [in Czech].
Palacký F. (1846) Zápis sněmu Kutnohorského o pokoji a swobodě náboženstwí w Čechách. Na Hoře Kutné, 1485,
15. Mart. (z rkp. Talmb. F. 299) / Akta weřejná i snémowní w králowstwí Českém, r. 1479 // AČ 4. Praha. S. 512–516. [in Czech].
Petro Kheljchycjkyj. Nevid viry (bl. 1440). (2011) // Khrestomatija z istoriji zakhidnykh i pivdennykh slov’jan (Davnja doba, Serednjovichchja) / Za red. V. I. Jarovogho. K. : Lybidj. S. 316–318. [in Ukrainian].
Řičan R. (1957) Dějiny Jednoty bratrské. Praha : Kalich. 518 s. [in Czech].
Říčan R. (1956) Jednota bratrská // Sborník k pĕtistému výroc̆í zaloz̆ení. Praha : Kalich. S. 51–118. [in Czech]. Soušek Z. (1997) Mikuláš z Vlásenice // Vlastivědný sborník Pelhřimovska. Pelhřimov : Okresní muzeum Pelhřimo.
Č. 8. S. 66–76. [in Czech].
Tomek V. (1868) Ystorija Cheshskagho korolevstva / V. Jakovlev. SPB : Yzdanye knyghoprodavca S. V. Zvonareva. 843 s. [in Russian].
Voloshyn T. (2011) Osoblyvosti rozvytku reformacijnykh techij v zemljakh Korony chesjkoji na pochatku KhVI st. // Istorychnyj arkhiv : naukovi studiji / Chornomorsjkyj derzh. un-t im. Petra Moghyly, In-t Ukrajinsjkoji arkheogh. ta dzhereloznavstva im. M. S. Ghrushevsjkogho Nac. akad. nauk Ukrajiny. Mykolajiv: [b. v.]. Vyp. 7. S. 20–23. [in Ukrainian].
Voloshyn T. (2010) Pronyknennja reformacijnykh idej Martyna Ljutera na zemli Chesjkoji korony // Naukovyj visnyk Uzhghorodsjkogho universytetu. Serija : Istorija. Uzhghorod : Ghoverla. Vyp. 24. S. 134–138. [in Ukrainian].
Ystoryja Chekhyy (1947) / Pod. red. V.Y. Pycheta. M. : Ghospolytyzdat. 260 s. [in Russian].
Ystoryja Chekhoslovakyy : V 3 t. (1956) / Pod. red. Gh. Э. Sanchuka, P. N. Tretjjakova. M. : Nauka. T. I. 415 s. [in Russian].
S. 102–118. [in Ukrainian].
Bidlo J. (1915) Akty Jednoty bratrské / Brno : Historické komise pri Matici moravské. Svazek 1. 704 s. [in Czech]. Boghemskye bratjja (1890–1907) // Эncyklopedycheskyj slovarj Brokghauza y Efrona / Pod. red. Y. E. Andreevsk-
ogho, K. K. Arsenj’eva, O. O. Petrushevskogho. SPb. V 86 tomakh. T. 4. 165–166. [in Russian].
Čechura J. (2012) České země v letech 1437–1526. Jagellonci na českém trůně 1471–1526. Praha: «Libri». Díl II. 423 s. [in Czech].
Čornej P. (1993) Dějiny zemi koruny české І. Od příchodu Slovanů do roku 1740. Praha : Paseka. 316 s. [in Czech]. Čornej P., Bartlová М. (2007) Velké dějiny zemí Koruny České (1437–1526). Praha-Litomyšl : Paseka. Svazek VI.
839 s. [in Czech].
Denis A. (1932) Konec samostatnosti České. Praha : Šolc a Šimáček. Díl I. 301 s. [in Czech].
Dvorkyn A. L. (2007) Sektovedenye. Totalytarnыe sektы. Opыt systematycheskogho yssledovanyja. M.: Khrysty- anskaja byblyoteka. 816 s. [in Russian].
Goll J. (1882) Quellen und Untersuchungen zur Geschichte der böhmischen Brüder. Praha : Otto. 1/2. 156 s. [in German].
Hrejsa F. (1948) Dějiny křesťanství v Československu IV. Za krále Vladislava a Ludvíka. Před světovou reformací a za reformace. Praha : HČEFB. 368 s. [in Czech].
Kerecman N. (2015) Serednjovichna cerkva v imenakh, terminakh i nazvakh : Ghlosarij. Uzhghorod : «Ghoverla». 302 s. [in Ukrainian].
Kvirenc J., Kunstová E. (2006) České dějiny do roku 1914. Historie v dokumentech. Liberec : Dialog. 208 s. [in Czech].
Lapteva L. P. (1993) Ystoryja Chekhyy peryoda feodalyzma (X – seredyna XVII st.). Uchebnoe posobye. M. : Yzd- vo MGhU. 159 s. [in Russian].
Macek J. (2001) Jagellonský věk v českých zemích (1471–1526). Praha : Academia. – Díl 1/2. 561 s. [in Czech]. Macek J. (2001) Víra a zbožnost jagellonského věku. Praha : Argo. 488 s. [in Czech].
Macháčková V. (1985) Církevní správa v době jagellonské (na základě administrátorských akt) // Folia Historica Bohemica 9. Praha. S. 235–290. [in Czech].
Molnár A. (1948) Bratr Lukáš bohoslovec Jednoty. Praha : HČSEFB. 157 s. [in Czech].
Muller T., Bartoš F. (1923) Dějiny Jednoty bratrské. Praha : Jednota bratrská. 368 s. [in Czech].
Palacký F. (1930) Dějiny národu českého v Čechách a na Moravě. Praha : L. Mazáč. Dil V. 578 s. [in Czech].
Palacký F. (1862) Zápis Kutnohorského sněmu o pokoji a swobodě náboženství, též o zřízení a zasedání zemského soudu a jiných nařízeních. Na Horách Kutných, 13 – 20. Mart. 1485 / Akta werejna i snémowní w Čechach, 1485 // AČ 5. Praha. S. 418. [in Czech].
Palacký F. (1846) Zápis sněmu Kutnohorského o pokoji a swobodě náboženstwí w Čechách. Na Hoře Kutné, 1485,
15. Mart. (z rkp. Talmb. F. 299) / Akta weřejná i snémowní w králowstwí Českém, r. 1479 // AČ 4. Praha. S. 512–516. [in Czech].
Petro Kheljchycjkyj. Nevid viry (bl. 1440). (2011) // Khrestomatija z istoriji zakhidnykh i pivdennykh slov’jan (Davnja doba, Serednjovichchja) / Za red. V. I. Jarovogho. K. : Lybidj. S. 316–318. [in Ukrainian].
Řičan R. (1957) Dějiny Jednoty bratrské. Praha : Kalich. 518 s. [in Czech].
Říčan R. (1956) Jednota bratrská // Sborník k pĕtistému výroc̆í zaloz̆ení. Praha : Kalich. S. 51–118. [in Czech]. Soušek Z. (1997) Mikuláš z Vlásenice // Vlastivědný sborník Pelhřimovska. Pelhřimov : Okresní muzeum Pelhřimo.
Č. 8. S. 66–76. [in Czech].
Tomek V. (1868) Ystorija Cheshskagho korolevstva / V. Jakovlev. SPB : Yzdanye knyghoprodavca S. V. Zvonareva. 843 s. [in Russian].
Voloshyn T. (2011) Osoblyvosti rozvytku reformacijnykh techij v zemljakh Korony chesjkoji na pochatku KhVI st. // Istorychnyj arkhiv : naukovi studiji / Chornomorsjkyj derzh. un-t im. Petra Moghyly, In-t Ukrajinsjkoji arkheogh. ta dzhereloznavstva im. M. S. Ghrushevsjkogho Nac. akad. nauk Ukrajiny. Mykolajiv: [b. v.]. Vyp. 7. S. 20–23. [in Ukrainian].
Voloshyn T. (2010) Pronyknennja reformacijnykh idej Martyna Ljutera na zemli Chesjkoji korony // Naukovyj visnyk Uzhghorodsjkogho universytetu. Serija : Istorija. Uzhghorod : Ghoverla. Vyp. 24. S. 134–138. [in Ukrainian].
Ystoryja Chekhyy (1947) / Pod. red. V.Y. Pycheta. M. : Ghospolytyzdat. 260 s. [in Russian].
Ystoryja Chekhoslovakyy : V 3 t. (1956) / Pod. red. Gh. Э. Sanchuka, P. N. Tretjjakova. M. : Nauka. T. I. 415 s. [in Russian].
Завантаження
Опубліковано
2025-12-19
Номер
Розділ
Всесвітня історія
Як цитувати
БОРОТЬБА З СЕКТАНТСЬКИМ РУХОМ У ЧЕСЬКОМУ КОРОЛІВСТВІ КРІЗЬ ПРИЗМУ ПРИМИРЕННЯ З РИМСЬКОЮ КУРІЄЮ (КІН. XV – ПЕРША ЧВЕРТЬ XVI СТ.). (2025). Zaporizhzhia Historical Review, 7(59). https://doi.org/10.26661/
ISSN 
