DNIPRO RAPIDS VS DNIPRELSTAN: REPRESENTATION IN THE MAGAZINE «ZORІA» (1925–1934)
DOI:
https://doi.org/10.26661/zhv-2024-9-61-18Keywords:
«Zoria» journal, Soviet industrialization, cultural memory, regional press, local discourse, Dniprelstan, Dnieper RapidsAbstract
For centuries, the Dnipro Rapids attracted the attention of travelers, artists, and scholars. For centuries, the Dnipro Rapids have been a subject of interest for travelers, artists, and scholars. They shaped the perception of the uniqueness of the Dnipro Nadporizhzhia – the region upstream of the Dnipro rapids – as a space where the forces of nature became both an obstacle and protection, as well as an aesthetic and cultural centre. The construction of Dniprelstan (the Dnipro Hydroelectric Station) in 1927–1932 marked a turning point: the emergence of this facility led to the loss of an important natural and cultural complex.
The aim of this study is to conduct a content analysis of references to Dnieperstan and the Dnipro Rapids in a leading regional periodical of the 1920s – the literary, scholarly, and socio-political journal «Zoria» (Dnipropetrovsk, 1925–1934), where a local discourse on nature, science, and industrial transformations was being shaped.
Based on 102 issues of the magazine, 31 publications (138 pages, or 2.7 %) were identified as those that demonstrate a change in representational practices. At the initial stage (1925–1926), there was a predominance of natural-historical and local-history emphases: the rapids were described as a unique natural phenomenon that influenced the development of the region. In the materials from 1927–1934, a more pronounced apologetic and propagandistic approach emerged, according to which Dniprelstan was constructed as a symbol of socialist progress and economic development, as well as a manifestation of collective effort and technical achievement. The analysis of «Zoria» makes it possible to trace not only the informational coverage of industrial processes but also a cultural shift in the perception of the Dnipro and the loss of local historical memory, which opens up prospects for further research in the fields of media history and cultural memory.
References
Afanasiev-Chuzhbynskyi, O. S. Narysy Dnipra. Lviv, 2016 [in Ukrainian].
Arkheolohichni doslidy na Dniprelstani. Zoria. 1927 (August): 25–26. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103085/ [in Ukrainian].
Arkheolohichni rozkopky na Dniprelstani. Zoria. 1927 (June): 27. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103087/ [in Ukrainian].
Bashmak, Ya. Montazhnyky. Zoria. 1932 (September): 32–41. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103111/ [in Ukrainian].
Bezymenskyi, O. Na Dniprelstani. Zoria. 1930 (June): 11. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103097/ [in Ukrainian].
Bidnov, V. Dniprovi porohy. Topohrafichni vidomosti. Katerynoslav, 1919 [in Ukrainian].
Bilivnenko, S. Selianyn-stepovyk ta richkova stykhiia Dnipra: za materialamy istoryko-etnohrafichnykh ekspedytsii
Zaporizkoho naukovoho tovarystva Yakova Novytskoho. Narodna tvorchist ta etnolohiia. 2017. 5: 12–17 [in Ukrainian].
Bosa, L. H. Zminy landshaftu Podniprovia u XX stolitti yak sotsiokulturna problema. Narodna tvorchist ta etnolohiia. 2012. 4: 53–64 [in Ukrainian].
Buduvannia shliakhu – Dnipropetrovske – Dniprelstan. Zoria. 1931 (August): 8. URL: https://libraria.ua/ issues/1253/103123/ [in Ukrainian].
Chabanenko, V. A. Porozhystyi Dnipro: Istoryko-toponimichnyi slovnyk. Zaporizhzhia, 2008 [in Ukrainian].
Cherniavskyi, D. Milinnia Dnipra, prychyny yoho i naslidky v zviazku z elektryfikatsiieiu. Zoria. 1925 (September): 14–17. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103077/ [in Ukrainian].
Cherniavskyi, D. Dniprovi porohy, yikh pokhodzhennia y rolia v elektryfikatsii Dnipra. Zoria. 1926 (November): 19–24. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103042/ [in Ukrainian].
Cherniavskyi, D. Vid Dnipropetrovskoho do Dniprelstanu. Zoria. 1928 (May): 16–25. URL: https://libraria.ua/ issues/1253/103058/ [in Ukrainian].
Dneprovskie porogi. Zapiski Odesskogo Obshchestva istorii i drevnostey. 1853. 3: 581–586 [in Russian].
Dniprelstan. Zoria. 1925 (October): 23–24. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103072/ [in Ukrainian].
Dniprobud. Zoria. 1933 (August-September): 152. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103062/ [in Ukrainian].
Dniproelstan. Zoria. 1926 (September): 25–26. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103040/ [in Ukrainian].
Filianskyi, M. H. Na Dniprelstan. Kharkiv, 1930 [in Ukrainian].
Filotov, V. Yak buduvatymetsia hreblya Dniprelstanu. Zoria. 1927 (July): 29. URL: https://libraria.ua/ issues/1253/103084/ [in Ukrainian].
Hladkov, F. Enerhiia. Zoria. 1932 (September): 5–16. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103111/ [in Ukrainian]. Holdenberh, L. I., & Levchenko, Yu. S. Zoria. Entsyklopediia suchasnoi Ukrainy. URL: https://esu.com.ua/article-14459 [in Ukrainian].
Horbovyi, O. Kompleksna transformatsiia ukrainskoho Prydniprovia u konteksti hidroenerhetychnoho osvoiennia Dnipra (kin. XVIII st. – 1980-ti rr.): dys. … kand. ist. nauk : 07.00.01. Pereiaslav, 2020 [in Ukrainian].
Horbovyi, O. Problema Dniprovykh porohiv ta Dniprohes (1927–1932 rr): stratehiia adaptatsii. Naukovi zapysky z ukrainskoi istorii. Zb. nauk. statei. Pereiaslav-Khmelnytskyi, 2015. 37: 95–102 [in Ukrainian].
Hrymailo, Ya., & Radii, P. Dni-pro-strum. Zoria. 1933 (March): 86–87. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103064/ [in Ukrainian].
Ilovaysky, A. S. Dneprovskie porogi. Kyiv, 1911 [in Russian].
Kargopoltsov, I. N. Putevoditel po Dnepru i ego porogam. Ekaterinoslav, 1888 [in Russian].
Kostyuk, Yu. Klasovyi voroh pid mashkaroiu udarnykiv Dniprelstanu. Zorya. 1933 (September 30): 52–64. URL: https:// libraria.ua/issues/1253/103109/ [in Ukrainian].
Kozar, P. Dniprovski lotsmany. Zoria. 1925 (July): 16–18. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103074/ [in Ukrainian].
Kozar, P. A. Lotsmany Dniprovykh porohiv. Dnipro, 2019 [in Ukrainian].
Kukel, S. A. Piatyrichnyi prohram velykoho elektrobudivnytstva. Zoria. 1927 (January): 19. URL: https://libraria.ua/ issues/1253/103082/ [in Ukrainian].
Kozar, P. A. Na Dniprelstan cherez porohy. Na Dniprelstan cherez porohy (vybrane). Dnipropetrovsk, 2000. 18–76 [in Ukrainian].
Kuzmich, V. Persha turbina. Zoria. 1932 (April): 7–23. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103114/ [in Ukrainian].
Maletskyi, F. Dniprelstan. Zoria. 1927 January): 2. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103082/ [in Ukrainian]. Manyuk, V. Dniprovi Porohy yak zapovidne yadro natsionalnoho ta yevropeiskoho znachennia. Rozvytok zapovidnoi spravy v Ukraini ta formuvannia Panievropeyskoi ekolohichnoi merezhi: materialy mizhnar. naukovo-prakt. konf., m. Rakhiv, 11–13 lystop. 2008 r. Rakhiv, 2008. 266–270. URL: https://www.researchgate.net/publication/327287909_Dniprovi_ Porogi_ak_zapovidne_adro_nacionalnogo_ta_evropejskogo_znacenna [in Ukrainian].
Mordovskoi, M. M. Porohy na Dnipri: zakhoplennia, vyvchennia, znyshchennia. Dniprovski lotsmany: narysy z istorii ta istoriohrafii. Kherson, 2012. 107–141 [in Ukrainian].
Nesterec, P. Bryhady. Zoria. 1932 (April): 28–41. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103114/ [in Ukrainian].
Nesterets, P. Deviata spiral. Zoria. 1931 (December): 9. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103127/ [in Ukrainian]. Osipov, V. Buduchyna Dnipropetrovshchyny v zviazku z Dniprelstanom. Zoria. 1927 (April-May): 54–56. URL: https:// libraria.ua/issues/1253/103088/ [in Ukrainian].
Peretiatko, P. V prostory Dniprobudu. Zoria. 1933 (October): 38–41. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103068/ [in Ukrainian].
Pidgotovka do ekskursii na Dniprelstan. Zoria. 1927 (April): 57. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103088/ [in Ukrainian].
Shakhov, A. Peremozhtsi. Zoria. 1932 (September): 42–50. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103111/ [in Ukrainian].
Silvestrov, V. Dniprelstan. Zoria. 1927 (August): 3. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103085/ [in Ukrainian]. Svirenko, D. O. Dniprovske vodoskhovyshche (hidrobiolohichne doslidzhennia). Vol. 1. Dnipropetrovsk, 1938 [in Ukrainian].
Tarasenko, M. Plav cherez porohy. Dniprovski lotsmany. Materiialy do vyvchennia vyrobnychykh obiednan. Kyiv, 1929. 1. 75–111 [in Ukrainian].
Ternyna, V. Dniprelstan. Zoria. 1928 (February): 8. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103055/ [in Ukrainian]. Ternyna, V. Dnipro. Zorya. 1928 (February): 10. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103055/?PageNumber=10& ArticleId=3435796&Search=Дніпрельстан [in Ukrainian].
Tkachuk, I. Blyzko vzhe kinets dniprovym poroham. Zoria. 1925 (March): 23–25. URL: https://libraria.ua/ issues/1253/103076/ [in Ukrainian].
Trotskyi, L. Trotskyi pro Dniprelstan. Visti VUTsVK. 1925 (August 30): 2. URL: https://libraria.ua/issues/1113/84111/? PageNumber=2&ArticleId=3093696&Search=Дніпрельстан [in Ukrainian]. Verbov, S. Po Dnepru cherez porogi. Dnipropetrovsk, 2001 [in Ukrainian].
Vlasov, O. Yu. Porohy Dnipra. Kharkiv, 2018 [in Ukrainian].
Voloshok, H. Dniprelstan. Nova Hromada. 1927 (July 31): 16. URL: https://libraria.ua/issues/1247/102680/?PageNum ber=16&ArticleId=3422475&Search=Дніпрельстан [in Ukrainian].
Yavornytskyi, D. I. Dniprovi porohy. Albom fotohrafii z heohrafichno-istorychnym narysom. Kharkiv, 2016 (Slobozhanskyi World Series, Issue 9) [in Ukrainian].
Yurezanskyi, V. T. Dniprohes. Dnipropetrovsk, 1970 [in Ukrainian].
Zaіzhdzhyi, K. Himn Dniprelstanovi. Zoria. 1930 (May): 14–15. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103099/ [in Ukrainian].
Ziomka Dniprelstanu. Zoria. 1927 (July): 23. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103084/ [in Ukrainian].
Zykov, O. Elektrokazka. Zoria. 1927 (October): 49–53. URL: https://libraria.ua/issues/1253/103083/ [in Ukrainian]. Еvarnytsky, D. I. Pereprava cherez Dneprovskie porogi. (Iz «Poezdki po zaporozhskim urochishham»). Odesa, 1885 [in Russian].
ISSN 

