ДІЯЛЬНІСТЬ КУРАТОРІЇ ЛЬВІВСЬКОГО ШКІЛЬНОГО ОКРУГУ У 1921–1939 РОКАХ
Ключові слова:
освітня політика, шкільний інспектор, візитатор, куратор, кураторія, Львівський шкільний округАнотація
Висвітлено формування кураторії Львівського шкільного округу. Проаналізовано нормативно-правові документи, які регламентували діяльність кураторів, візитаторів і шкільних інспекторів. Упродовж свого існування кураторія намагалася виконати покладені на неї завдання, зокрема, подолати відмінності в освітній сфері, та сприяти організаційному й програмному злиттю галицького шкільництва зі загальнопольським. Однак позбутися напруженості у відносинах влади з непольським населенням Галичини їй так і не вдалося. Національна проблема в краї, зокрема в шкільництві, в окреслений період лише загострилася.
Посилання
1. Śliwiński F. Organizacja władz szkolnych i szkolnictwa wszystkich stopni w Polsce odrodzonej. Podręcznik dla kandydatów do zawodu nauczycielskiego / Ferdynand Śliwiński. – Wyd. 2. – Lwów; Warszawa: Książnica – Atlas, 1929. – 208 s.
2. Serafin T. Władze szkolne w latach 1917/18–1937/38: zbiór ustaw, dekretów, rozporządzeń, ókólnikow i zarządzeń dotyczących ustroju i organizacji władz szkolnych Rzeczypospolitej Polskiej / Тomasz Serafin. – Warszawa: Nasza Księgarnia, 1938. – 279 s.
3. Sanojca K. Relacje polsko-ukraińskie w szkolnictwie państwowym południowo-wschodnich województw Drugiej Rzeczypospolitej / Karol Sanojca. – Kraków: Historia Iagellonica, 2013. – 477 s.
4. Siudut G. Rozwój potencjału edukacyjnego szkolnictwa średniego ogolnokształcącego w lwowskim Okręgu Szkolnym w latach 1921–1939 / Grzegorz Siudut // Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCXXIII. Prace Historyczne / [pod red. A. Patka]. – 2012. – Zesz. 139. – S. 117–124.
5. Ступарик Б. М. Шкільництво Галичини (1772–1939) / Б. М. Ступарик. – Івано-Франківськ: ІСДО, 1994. – 144 с.
6. Галай М. Адміністрування шкільництва Тернопільського воєводства в системі управління освітньою галуззю Другої Речі Посполитої періоду 1919–1939 років / Микола Галай // Гуманітарні та соціальні науки: матеріали ІІІ Міжнар. конф. молодих вчених, 24–26 листопада 2011, Україна, Львів. – Львів: Вид-во Львів. політехніки, 2011. – С. 38–41.
7. Ustawa z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (wojewodztw) na obszarze b. Krolestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem oraz na wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy // Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (далі – Dz. U.). – 1920. – Nr 117. – Poz. 768. – S. 2064–2065.
8. Ustawa z dnia 4 czerwca 1920 r. o tymczasowym ustroju władz szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1920. – R. 3. – Nr 18 (38). – Poz. 111. – S. 204–205.
9. Sobiński S. U progu nowej ery / Stanisław Sobiński // Dziennik Urzędowy dla Okręgu Szkolnego Lwowskiego. – 1921. – Nr 3. – S. 87.
10. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 8 lutego 1921 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych w przedmiocie tymczasowego ustroju władz szkolnych na obszarze b. Galicji // Dz. U. – 1921. – Nr 16. – Poz. 97. – S. 222–226.
11. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego o okręgach szkolnych // Dz. U. – 1932. – Nr 63. – Poz. 589. – S. 1241.
12. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o organizacji obwodowych władz szkolnych // Dz. U. – 1933. – Nr 50. – Poz. 389. – S. 895–896.
13. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 14 lipca 1933 r. o podziale okręgów szkolnych na obwody szkolne // Dz. U. – 1933. – Nr 61. – Poz. 459. – S. 1135–1138.
14. Archiwum Polskiej Akademii Nauk. – Zesp. III-180 (Materiały Ludwika Eckerta). – Sygn. 82 (Memoriały, uwagi, przemówienia w sprawach szkolnictwa ukraińskiego w Polsce). – 139 k.
15. Центральний державний історичний архів України у Львові (далі – ЦДІАУ у Львові). – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 1 (Обіжник Міністерства віросповідань і освіти про ліквідацію Крайової шкільної ради і створення Кураторії Львівського шкільного округу). – 13 арк.
16. Rozporządzenie Kuratorium okręgu szkolnego lwowskiego do wszystkich Rad szkolnych powiatowych na terenie Małopolski oraz Rad szkolnych miejskich we Lwowie i w Krakowie w sprawie nowego tymczasowego ustroju podwładnych władz szkolnych z dnia 1 marca 1921 r. // Dziennik Urzędowy Kuratorium okręgu szkolnego we Lwowie. – 1921. – R. 25. – Nr 3. – S. 99–112.
17. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 22 listopada 1924 roku w sprawie statutu Kuratorjów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1924. – R. 7. – Nr 19 (141). – Poz. 191. – S. 324–326.
18. Ustawa o zasadach powszechnego samorządu wojewódzkiego, a w szczególności województwa lwowskiego, tarnopolskiego i stanisławowskiego // Dz. U. – 1922. – Nr 90. – Poz. 829. – S. 1553–1555.
19. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 19 września 1921 r. w sprawie koncesionowania prywatnych szkół średnich i seminariów nauczycielskich oraz zatwierdzania kierowników i nauczycieli tych szkół // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1924. – R. 7. – Nr 19 (141). – Poz. 193. – S. 327.
20. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 25 sierpnia 1928 r. w sprawie przekazania niektórych spraw kompetencji Kuratorów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1928. – R. 11. – Nr 10 (203). – Poz. 168. – S. 433–438.
21. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 10 marca 1938 r. w sprawie przekazania niektórych spraw kompetencji Kuratorów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego. – 1938. – R. 27. – Nr 4. – S. 161.
22. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 6 kwietnia 1927 r. w sprawie przepisów dla okręgowych wizytatorów szkolnictwa ogólnie kształcącego i zakładów kształcenia nauczycieli // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1927. – R. 10. – Nr 8 (186). – Poz. 108. – S. 215–222.
23. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 313 (Проект положення про функції Кураторії). – 14 арк.
24. Archiwum Akt Nowych (далі – AAN). – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 3108, Mikrof. B. 12101 (Biuro Personalne: akta osobowe – Jaworska Maria). – 43 k.
25. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 1748, Mikrof. B. 10741 (Biuro Personalne: akta osobowe – Bilinkiewicz Seweryn). – 58 k.
26. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 5093, Mikrof. B. 14086 (Biuro Personalne: akta osobowe –Polański Jerzy). – 17 k.
27. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 2812, Mikrof. B. 11805 (Biuro Personalne: akta osobowe – Halibej Stefan). – 65 k.
28. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1921 r. w przedmiocie utworzenia władz szkolnych na obszarze ziem, objętych umową o preliminaryjnym pokoju i rozejmie, podpisaną w Rydze dnia 12 października 1920 roku // Dz. U. – 1921. – Nr 15. – Poz. 91. – S. 211–214.
29. Kornecki J. Inspektor szkolny w Polsce niepodległej / Jan Kornecki // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 1. – S. 3–18.
30. Gebert B. Jak inspektor szkolny powinien wizytować szkołę powszechną / Bronisław Gebert // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 2. – S. 83–90.
31. Gebert B. Kwalifikowanie nauczycieli szkół powszechnych przez inspektora szkolnego / Bronisław Gebert // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 3. – S. 137–143.
32. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 14 (Обіжники Кураторії Львівського шкільного округу за січень–лютий 1922 р.). – 54 арк.
33. Sobiński S. Szkolnictwo w Małopolsce Wschodniej pod względem stosunków narodowych / Stanisław Sobiński. – Lwów: Nakładem Redakcji “Gazety Lwowskiej”, 1921. – 31 s.
2. Serafin T. Władze szkolne w latach 1917/18–1937/38: zbiór ustaw, dekretów, rozporządzeń, ókólnikow i zarządzeń dotyczących ustroju i organizacji władz szkolnych Rzeczypospolitej Polskiej / Тomasz Serafin. – Warszawa: Nasza Księgarnia, 1938. – 279 s.
3. Sanojca K. Relacje polsko-ukraińskie w szkolnictwie państwowym południowo-wschodnich województw Drugiej Rzeczypospolitej / Karol Sanojca. – Kraków: Historia Iagellonica, 2013. – 477 s.
4. Siudut G. Rozwój potencjału edukacyjnego szkolnictwa średniego ogolnokształcącego w lwowskim Okręgu Szkolnym w latach 1921–1939 / Grzegorz Siudut // Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego MCCCXXIII. Prace Historyczne / [pod red. A. Patka]. – 2012. – Zesz. 139. – S. 117–124.
5. Ступарик Б. М. Шкільництво Галичини (1772–1939) / Б. М. Ступарик. – Івано-Франківськ: ІСДО, 1994. – 144 с.
6. Галай М. Адміністрування шкільництва Тернопільського воєводства в системі управління освітньою галуззю Другої Речі Посполитої періоду 1919–1939 років / Микола Галай // Гуманітарні та соціальні науки: матеріали ІІІ Міжнар. конф. молодих вчених, 24–26 листопада 2011, Україна, Львів. – Львів: Вид-во Львів. політехніки, 2011. – С. 38–41.
7. Ustawa z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (wojewodztw) na obszarze b. Krolestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem oraz na wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy // Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (далі – Dz. U.). – 1920. – Nr 117. – Poz. 768. – S. 2064–2065.
8. Ustawa z dnia 4 czerwca 1920 r. o tymczasowym ustroju władz szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1920. – R. 3. – Nr 18 (38). – Poz. 111. – S. 204–205.
9. Sobiński S. U progu nowej ery / Stanisław Sobiński // Dziennik Urzędowy dla Okręgu Szkolnego Lwowskiego. – 1921. – Nr 3. – S. 87.
10. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 8 lutego 1921 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych w przedmiocie tymczasowego ustroju władz szkolnych na obszarze b. Galicji // Dz. U. – 1921. – Nr 16. – Poz. 97. – S. 222–226.
11. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego o okręgach szkolnych // Dz. U. – 1932. – Nr 63. – Poz. 589. – S. 1241.
12. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczpospolitej o organizacji obwodowych władz szkolnych // Dz. U. – 1933. – Nr 50. – Poz. 389. – S. 895–896.
13. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 14 lipca 1933 r. o podziale okręgów szkolnych na obwody szkolne // Dz. U. – 1933. – Nr 61. – Poz. 459. – S. 1135–1138.
14. Archiwum Polskiej Akademii Nauk. – Zesp. III-180 (Materiały Ludwika Eckerta). – Sygn. 82 (Memoriały, uwagi, przemówienia w sprawach szkolnictwa ukraińskiego w Polsce). – 139 k.
15. Центральний державний історичний архів України у Львові (далі – ЦДІАУ у Львові). – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 1 (Обіжник Міністерства віросповідань і освіти про ліквідацію Крайової шкільної ради і створення Кураторії Львівського шкільного округу). – 13 арк.
16. Rozporządzenie Kuratorium okręgu szkolnego lwowskiego do wszystkich Rad szkolnych powiatowych na terenie Małopolski oraz Rad szkolnych miejskich we Lwowie i w Krakowie w sprawie nowego tymczasowego ustroju podwładnych władz szkolnych z dnia 1 marca 1921 r. // Dziennik Urzędowy Kuratorium okręgu szkolnego we Lwowie. – 1921. – R. 25. – Nr 3. – S. 99–112.
17. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 22 listopada 1924 roku w sprawie statutu Kuratorjów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1924. – R. 7. – Nr 19 (141). – Poz. 191. – S. 324–326.
18. Ustawa o zasadach powszechnego samorządu wojewódzkiego, a w szczególności województwa lwowskiego, tarnopolskiego i stanisławowskiego // Dz. U. – 1922. – Nr 90. – Poz. 829. – S. 1553–1555.
19. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 19 września 1921 r. w sprawie koncesionowania prywatnych szkół średnich i seminariów nauczycielskich oraz zatwierdzania kierowników i nauczycieli tych szkół // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1924. – R. 7. – Nr 19 (141). – Poz. 193. – S. 327.
20. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 25 sierpnia 1928 r. w sprawie przekazania niektórych spraw kompetencji Kuratorów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1928. – R. 11. – Nr 10 (203). – Poz. 168. – S. 433–438.
21. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 10 marca 1938 r. w sprawie przekazania niektórych spraw kompetencji Kuratorów Okręgów Szkolnych // Dziennik Urzędowy Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego. – 1938. – R. 27. – Nr 4. – S. 161.
22. Rozporządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z dnia 6 kwietnia 1927 r. w sprawie przepisów dla okręgowych wizytatorów szkolnictwa ogólnie kształcącego i zakładów kształcenia nauczycieli // Dziennik Urzędowy MWRiOP. – 1927. – R. 10. – Nr 8 (186). – Poz. 108. – S. 215–222.
23. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 313 (Проект положення про функції Кураторії). – 14 арк.
24. Archiwum Akt Nowych (далі – AAN). – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 3108, Mikrof. B. 12101 (Biuro Personalne: akta osobowe – Jaworska Maria). – 43 k.
25. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 1748, Mikrof. B. 10741 (Biuro Personalne: akta osobowe – Bilinkiewicz Seweryn). – 58 k.
26. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 5093, Mikrof. B. 14086 (Biuro Personalne: akta osobowe –Polański Jerzy). – 17 k.
27. AAN. – Zesp. 14 (Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w Warszawie). – Sygn 2812, Mikrof. B. 11805 (Biuro Personalne: akta osobowe – Halibej Stefan). – 65 k.
28. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 8 lutego 1921 r. w przedmiocie utworzenia władz szkolnych na obszarze ziem, objętych umową o preliminaryjnym pokoju i rozejmie, podpisaną w Rydze dnia 12 października 1920 roku // Dz. U. – 1921. – Nr 15. – Poz. 91. – S. 211–214.
29. Kornecki J. Inspektor szkolny w Polsce niepodległej / Jan Kornecki // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 1. – S. 3–18.
30. Gebert B. Jak inspektor szkolny powinien wizytować szkołę powszechną / Bronisław Gebert // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 2. – S. 83–90.
31. Gebert B. Kwalifikowanie nauczycieli szkół powszechnych przez inspektora szkolnego / Bronisław Gebert // Sprawy Szkolne. – 1925. – R. 1. – Nr 3. – S. 137–143.
32. ЦДІАУ у Львові. – Ф. 179 (Кураторія Львівського шкільного округу). – Оп. 1 (Загальний (президіальний) відділ). – Спр. 14 (Обіжники Кураторії Львівського шкільного округу за січень–лютий 1922 р.). – 54 арк.
33. Sobiński S. Szkolnictwo w Małopolsce Wschodniej pod względem stosunków narodowych / Stanisław Sobiński. – Lwów: Nakładem Redakcji “Gazety Lwowskiej”, 1921. – 31 s.
Завантаження
Опубліковано
2020-07-09
Номер
Розділ
Новітня історія України
Як цитувати
ДІЯЛЬНІСТЬ КУРАТОРІЇ ЛЬВІВСЬКОГО ШКІЛЬНОГО ОКРУГУ У 1921–1939 РОКАХ. (2020). Zaporizhzhia Historical Review, 1(46), 191-196. https://history.znu.edu.ua/index.php/journal/article/view/484
ISSN 
