ГОЛОД 1932-1933 РР. В РОСІЇ: КОНФЛІКТ УСНОЇ ІСТОРІЇ, КОМЕМОРАТИВНИХ ПРАКТИК ТА ОФІЦІЙНОЇ ПОЛІТИКИ ПАМ’ЯТІ?
Ключові слова:
комеморативні практики, історична пам’ять, усна історія, Кубань, РФ, голод 1932–1933Анотація
Стаття аналізує місце голоду 1932-1933 рр. в сучасній РФ крізь призму усної історії з проблематики, комеморативних практик та офіційної політики РФ щодо історичної пам’яті. Акцентовано увагу на позиції російської історичної науки: пам’ять про голод присутня у кожному російському селі, яке постраждало від нього (В. Кондрашин). Натомість констатовано облаштування місць пам’яті переважно на Кубані, як і публікація усноісторичних джерел. А в історичній пам’яті росіян голод витіснено на маргінес.
Посилання
Burmistrov A. (10.05.2017). Pered licom istorii. Sajt “Volga Foto”. http://volgafoto.ru/photo/10-may-2017-i6303-pered-licom-istorii (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dmitriev S. (29.11.2013).Viktor Kondrashin: stydno, chto v Rossii net politiki po uvekovecheniju pamjati bezvinno pogibshih. Interv’ju russkoj redakcii RFI. https://www.rfi.fr/ru/ukraina/20131129-viktor-kondrashkin-stydno-chto-vrossii-net-politiki-po-uvekovecheniyu-pamyati-bezv (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dnevnik Ivana Lazarevicha Polezhaeva (30-e gody, stanica Umanskaja). (2002). Rodnaja Kuban’: lit.-ist. zhurnal / gl. red. V. I. Lihonosov i dr. Krasnodar. Vyp. 3. Pp. 51-60. http://history.org.ua/LiberUA/RodnKub3_2002/RodnKub3_2002.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dokumenty i literatura. Otradnenskoe rajonnoe obshhestvo istorikov-arhivistov vo imja svjatogo prepodobnogo Nestora Letopisca. http://roia.otradnaya.com/documents.php. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ershova Je. (2010). Vospitanie patriotizma – sostavljajushhaja kul’tury mezhnacional’nogo obshhenija. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: TeoriIa, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. Pp. 228-245. [In Russian].
Federal’noe gosudarstvennoe biudzhetnoe uchrezhdenie nauki “Federal’nyj issledovatel’skij centr Juzhnyj nauchnyj centr Rossijskoj akademii nauk”: Laboratorija istorii i jetnografii. http://www.ssc-ras.ru/ru/resdep/unc/departments/laboratorija-istorii-i-ytnografii/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Federal’noe gosudarstvennoe biudzhetnoe uchrezhdenie nauki “Federal’nyj issledovatel’skij centr Juzhnyj nauchnyj centr Rossijskoj akademii nauk”: Laboratorija kazachestva. http://www.ssc-ras.ru/ru/resdep/unc/departments/laboratorija-kazachestva/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Golod na Kubani: 1932–1933 gg. Polevye materialy Kubanskoj fol’klorno-jetnograficheskoj jekspedicii Nauchnoissledovatel’skogo centra tradicionnoj kul’tury GNTU “Kubanskij kazachij hor”. (2009). Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N. I. Bondarja, O. V. Matveeva. Krasnodar : “Plehanovec. Pp. 336-442. [In Russian].
Golod na Kubani: 1932–1933 gg. Polevye materialy Kubanskoj fol’klorno-jetnograficheskoj jekspedicii Nauchnoissledovatel’skogo centra tradicionnoj kul’tury GNTU “Kubanskij kazachij hor”. (2009). Istoricheskaja pamjat’ naselenija
Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N. I. Bondarja, O. V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 336-442. http://www.slavakubani.ru/content/detail.php?ID=2603&page=1 [s. 1-8].
(last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Gosudarstvennyj memorial’nyj muzej oborony i blokady Leningrada. Wikipedia. https://ru.wikipedia.org/wiki/Государственный_мемориальный_музей_обороны_и_блокады_Ленинграда. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Hlynina T. (2010). Patriotizm kak sredstvo sohranenija i integracii jetnicheskih kul’tur v uslovijah sovremennogo rossijskogo obshhestva (na primere Severo-Kavkazkogo regiona) Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. Pp. 210-227. [In Russian].
Hudz V. (2019). Holodomor v Ukraini 1932-33 roky u naukovii literaturi Rosiiskoi Federatsii. Istoriohrafiia Holodomoru 1932-1933 rokiv v Ukraini : monohrafiia. Melitopol. Pp. 885-945. [In Ukrainian].
“K jubileiu stanicy Nadezhnoj Otradnenskogo rajona otremontirujut mestnyj park”. (30 sentiabria 2020 g.) Setevoe izdanie “Informacionnyj portal “Kuban’ 24””. https://kuban24.tv/item/k-yubileyu-stanitsy-nadezhnoj-otradnenskogorajona-otremontiruyut-mestnyj-park (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Kasianov H. (2010). Danse macabre: holod 1932–1933 rokiv u politytsi, masovii svidomosti ta istoriohrafii (1980-ti – pochatok 2000-kh) / NAN Ukrainy. Inctytut istorii Ukrainy. K. : Nash chas. 271 p. [In Ukrainian].
Kasianov H. (2018). Past continuous: istorychna polityka 1980-kh ‒ 2000-kh. Ukraina ta susidy. K. : Laurus, AntroposLohos-Film. 420 p. [In Ukrainian].
Kasianov H. (2019). Rozryta mohyla: Holod 1932-1933 rokiv u politytsi, pamiati ta istorii (1980-ti ‒ 2000-ni). Kharkiv : Folio. 298 p. [In Ukrainian].
Kas’janov G.V., Miller A.I. (2011). Dialog 5. Golod 1932-1933 gg. Rossija-Ukraina. Kak pishetsia istorija. Dialogi – lekcii – stat’i. M. : RGGU. Pp. 252-274. [In Russian].
Kolodnikova L. Vospitanie patriotizma nachinaetsja s istorii. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 133-142. [In Russian].
Kondakova N. Patriotizm: soderzhanie i institucional’nye formy. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 115-132. [In Russian].
Kondrashin V. (2009). Golod 1932-1933 godov – obshhaja tragedija narodov SSSR. Izvestija Penzenskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo universiteta im. V.G. Belinskogo. Gumanitarye nauki. № 11(15). Pp. 117-120.
https://cyberleninka.ru/article/n/golod-1932-1933-godov-obschaya-tragediya-narodov-sssr (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Kondrashin V. (2008). Golod 1932–1933 godov: tragedija rossijskoj derevni. M : Rossijskaja politicheskaja jenciklopedija (ROSSPJeN); Fond Pervogo Prezidenta Rossii B. N. El’cina. 519 p. [In Russian].
Kondrashin V. (1991). Golod 1932-1933 godov v derevnjah Povolzh’ja. Skepsis: nauchno-prosvetitel’skij zhurnal.
Opublikovano v zhurnale Voprosy istorii. № 6. Pp. 176-181. https://scepsis.net/library/id_459.html. [In Russian].
Kondrashin V. (2008). Prilozhenie 1. Spisok svidetelej goloda 1932-1933 godov v Povolzh’e i na Juzhnom Urale, oproshennyh avtorom v hode sociologicheskogo obsledovanija povolzhskih i juzhnoural’s’kih dereven’. Golod 1932-1933 godov: tragedija rossijskoj derevni. Moskva. Pp. 488-506. [In Russian].
Kondrashin V. (2004). Tragedija 1932–1933 gg. v povolzhskoj derevne v pamiati narodnoj. Zapiski kraevedov. Sb. materialov. Penza : PGPUim. V.G. Belinskogo. Vyp. 2. Ch. 2. Pp. 83–100. [In Russian].
Kondrashin V. (4 aprelia 2008 g.). Vystuplenie na Mezhdunarodnoj konferencii “Ukraina i Rossija: istorija i obraz istorii”. / Institut Evropy RAN; Centr ukrainistiki i belorusistiki istoricheskogo fakul’teta MGU; Institut slavjanovedenija RAN. http://www.hist.msu.ru/Labs/UkrBel/obrukr-golod.htm (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Konnerton P. (2013). Yak suspilstva pamiataiut. Per., nauk. redahuv. S. Shlipchenko, 2004. Kyiv : Nika-tsentr. 180 p. [In Ukrainian].
Korsakova N. A. (2009). Golod 1932-1933 gg. na Kubani v vospominanijah starozhilov. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 208-213. [In Russian].
Kulchytskyi S. (2007). Golodomor 1932-1933 rr. na Kubani. Ukrajina XX st.: kultura, ideolohiia, polityka. 12. Pp. 88-101. [In Ukrainian].
Kulchytskyi S. (2021). Kondrashyn Viktor Viktorovych. Entsyklopediia istorii Ukrainy / redkol. : V. A. Smolii ta in. Dodatkovyi tom 2. Kyiv. [Hotuietsia do druku]. Na pravakh rukopysu. [In Ukrainian].
Kurilla I. (2016). Vyzovy obshhestva i otvety istorikov: rossijskij variant. Іstorіja, Pam’jat’, polіtika: zbіrnik statej / upor. G. Kas’ianov, O. Gajdaj. K., Іnstitut іstorії Ukraini NAN. Pp. 136-154. [In Russian].
Nauchno-issledovatel’skij centr tradicionnoj kul’tury GBNTUK KK “Kubanskij kazachij hor”. Informacija o dejatel’nosti. https://culture.gov.ru/documents/informatsiya-o-deyatelnosti-nauchno-issledovatelskogo-tsentra-traditsionnoykultury-gbntuk-kk-kubans/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ob uvekovechenii Pobedy sovetskogo naroda v Velikoj Otechestvennoj vojne 1941-1945 godov (1995). Rossijskaja Federacija. Federal’nyj zakon. Prinjat Gosudarstvennoj Dumoj 19 aprelIa 1995 g. Data obnovlenija: 2 dekabria 2019 g. http://docs.cntd.ru/document/9011773. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Pamjatnyj znak zhertvam golodomora v 1933 g.: s. Malaja Serdoba. Pamjatniki zhertvam politicheskih repressij na territorii byvshego SSSR. Sostavleno Saharovskim centrom. https://www.sakharov-center.ru/asfcd/pam/?t=pam&id=1468 (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Patriotizm – sostavljajushhaia gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika (2010) / Kollektiv avtorov; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. 384 p. [In Russian].
Rozhkov A. Ju. “Myshi seli ljudej…”: pamjat’ o golode 1932-1933 godov v otklikah na publikacii I. I. Alekseenko. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”, 2009. Pp. 48-57. [In Russian].
Sablina T. (22 marta 2018 g.). Muzej goloda. LiveJournal. Koristuvach djhooligantk. Blog Denisa Zhabkina pro zhizn’, pro Saratov, pro puteshestvija. https://djhooligantk.livejournal.com/1366684.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Shilonosova N. (9 fevralia 2018 g.). Ad v raiu. Kak v tridcatye gody na Kubani golodali i pogibali tysjachi ljudej: material Niny Shilonosovoj. OOO “Jugopolis”. https://www.yugopolis.ru/articles/ad-v-rayu-109508 (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Stat’ja 354.1. (1996). Reabilitacija nacizma. Vvedena Federal’nym zakonom ot 05.05.2014 № 128-FZ) : Ugolovnyj kodeks Rossijskoj Federacii ot 13.06.1996 № 63-FZ. Data obnovleniia 08.12.2020). http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_10699/be763c1b6a1402144cabfe17a0e2d602d4bb7598/ (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Taranenko A. (11 noiabria 2010 g.).“Nikto, krome nas samih…”. O vozrozhdenii kazachestva i istoricheskoj pamjati naroda. Zasekrechivaemyj golod 1933 goda. Otkrytoe pis’mo Prezidentu RF. 24 nojabrja 2010 g. Tekst Arhiv ru. Dokumenty, teksty. https://textarchive.ru/c-1508892-pall.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Taranenko A. (24 noiabria 2010 g.). Zasekrechivaemyj golod 1933 goda. Otkrytoe pis’mo Prezidentu RF. Tekst Arhiv ru. Dokumenty, teksty. https://textarchive.ru/c-1508892-pall.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
[Ustnaja istorija pro golod]. (2002). Rodnaja Kuban’: lit.-ist. zhurnal / gl. red. V. I. Lihonosov i dr. Krasnodar. Vyp. 3.
Pp. 14-144. URL: http://history.org.ua/LiberUA/RodnKub3_2002/RodnKub3_2002.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ustnye rasskazy o golode 1933 g., zapisannye u zhitelej stanic Otradnenskogo rajona Krasnodarskogo kraja. Nauchnoissledovatel’skij centr tradicionnoj kul’tury Kubani. https://kkx.ru/scince/ustnye_rasskazy_o_golode_1933_g-_zapisannye_u_zhiteley_stanits_otradnenskogo_rayona_krasnodarskogo_k/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Vladimirov V. (30 nojabrja 2019 g.). Golodomor v SSSR: tragedija, predannaja zabveniju v Rossii. Interv’ju s Andreem Zubovym. Golos Ameriki. https://www.golosameriki.com/a/golodomor-russia-vladimirov/5187581.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Vlaskina N. A. (2009). Jazykovoj koncept golod v Donskih govorah. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 174-184. [In Russian].
Zen’ko M. Jetnokul’turnoe nasledie Rossii kak problema gosudarstvennoj ideologii i patrioticheskij faktor. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: TeoriIa, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 98-114. [In Russian].
80 let nazad – o golodomore na Kubani: vospominanija starozhil st. Nadezhnoj o golode 1932-1933 gg. http://roia. otradnaya.com/files/Chesnokov_VI_Vospominaniya_o_golode.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dmitriev S. (29.11.2013).Viktor Kondrashin: stydno, chto v Rossii net politiki po uvekovecheniju pamjati bezvinno pogibshih. Interv’ju russkoj redakcii RFI. https://www.rfi.fr/ru/ukraina/20131129-viktor-kondrashkin-stydno-chto-vrossii-net-politiki-po-uvekovecheniyu-pamyati-bezv (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dnevnik Ivana Lazarevicha Polezhaeva (30-e gody, stanica Umanskaja). (2002). Rodnaja Kuban’: lit.-ist. zhurnal / gl. red. V. I. Lihonosov i dr. Krasnodar. Vyp. 3. Pp. 51-60. http://history.org.ua/LiberUA/RodnKub3_2002/RodnKub3_2002.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Dokumenty i literatura. Otradnenskoe rajonnoe obshhestvo istorikov-arhivistov vo imja svjatogo prepodobnogo Nestora Letopisca. http://roia.otradnaya.com/documents.php. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ershova Je. (2010). Vospitanie patriotizma – sostavljajushhaja kul’tury mezhnacional’nogo obshhenija. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: TeoriIa, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. Pp. 228-245. [In Russian].
Federal’noe gosudarstvennoe biudzhetnoe uchrezhdenie nauki “Federal’nyj issledovatel’skij centr Juzhnyj nauchnyj centr Rossijskoj akademii nauk”: Laboratorija istorii i jetnografii. http://www.ssc-ras.ru/ru/resdep/unc/departments/laboratorija-istorii-i-ytnografii/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Federal’noe gosudarstvennoe biudzhetnoe uchrezhdenie nauki “Federal’nyj issledovatel’skij centr Juzhnyj nauchnyj centr Rossijskoj akademii nauk”: Laboratorija kazachestva. http://www.ssc-ras.ru/ru/resdep/unc/departments/laboratorija-kazachestva/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Golod na Kubani: 1932–1933 gg. Polevye materialy Kubanskoj fol’klorno-jetnograficheskoj jekspedicii Nauchnoissledovatel’skogo centra tradicionnoj kul’tury GNTU “Kubanskij kazachij hor”. (2009). Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N. I. Bondarja, O. V. Matveeva. Krasnodar : “Plehanovec. Pp. 336-442. [In Russian].
Golod na Kubani: 1932–1933 gg. Polevye materialy Kubanskoj fol’klorno-jetnograficheskoj jekspedicii Nauchnoissledovatel’skogo centra tradicionnoj kul’tury GNTU “Kubanskij kazachij hor”. (2009). Istoricheskaja pamjat’ naselenija
Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N. I. Bondarja, O. V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 336-442. http://www.slavakubani.ru/content/detail.php?ID=2603&page=1 [s. 1-8].
(last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Gosudarstvennyj memorial’nyj muzej oborony i blokady Leningrada. Wikipedia. https://ru.wikipedia.org/wiki/Государственный_мемориальный_музей_обороны_и_блокады_Ленинграда. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Hlynina T. (2010). Patriotizm kak sredstvo sohranenija i integracii jetnicheskih kul’tur v uslovijah sovremennogo rossijskogo obshhestva (na primere Severo-Kavkazkogo regiona) Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. Pp. 210-227. [In Russian].
Hudz V. (2019). Holodomor v Ukraini 1932-33 roky u naukovii literaturi Rosiiskoi Federatsii. Istoriohrafiia Holodomoru 1932-1933 rokiv v Ukraini : monohrafiia. Melitopol. Pp. 885-945. [In Ukrainian].
“K jubileiu stanicy Nadezhnoj Otradnenskogo rajona otremontirujut mestnyj park”. (30 sentiabria 2020 g.) Setevoe izdanie “Informacionnyj portal “Kuban’ 24””. https://kuban24.tv/item/k-yubileyu-stanitsy-nadezhnoj-otradnenskogorajona-otremontiruyut-mestnyj-park (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Kasianov H. (2010). Danse macabre: holod 1932–1933 rokiv u politytsi, masovii svidomosti ta istoriohrafii (1980-ti – pochatok 2000-kh) / NAN Ukrainy. Inctytut istorii Ukrainy. K. : Nash chas. 271 p. [In Ukrainian].
Kasianov H. (2018). Past continuous: istorychna polityka 1980-kh ‒ 2000-kh. Ukraina ta susidy. K. : Laurus, AntroposLohos-Film. 420 p. [In Ukrainian].
Kasianov H. (2019). Rozryta mohyla: Holod 1932-1933 rokiv u politytsi, pamiati ta istorii (1980-ti ‒ 2000-ni). Kharkiv : Folio. 298 p. [In Ukrainian].
Kas’janov G.V., Miller A.I. (2011). Dialog 5. Golod 1932-1933 gg. Rossija-Ukraina. Kak pishetsia istorija. Dialogi – lekcii – stat’i. M. : RGGU. Pp. 252-274. [In Russian].
Kolodnikova L. Vospitanie patriotizma nachinaetsja s istorii. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 133-142. [In Russian].
Kondakova N. Patriotizm: soderzhanie i institucional’nye formy. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 115-132. [In Russian].
Kondrashin V. (2009). Golod 1932-1933 godov – obshhaja tragedija narodov SSSR. Izvestija Penzenskogo gosudarstvennogo pedagogicheskogo universiteta im. V.G. Belinskogo. Gumanitarye nauki. № 11(15). Pp. 117-120.
https://cyberleninka.ru/article/n/golod-1932-1933-godov-obschaya-tragediya-narodov-sssr (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Kondrashin V. (2008). Golod 1932–1933 godov: tragedija rossijskoj derevni. M : Rossijskaja politicheskaja jenciklopedija (ROSSPJeN); Fond Pervogo Prezidenta Rossii B. N. El’cina. 519 p. [In Russian].
Kondrashin V. (1991). Golod 1932-1933 godov v derevnjah Povolzh’ja. Skepsis: nauchno-prosvetitel’skij zhurnal.
Opublikovano v zhurnale Voprosy istorii. № 6. Pp. 176-181. https://scepsis.net/library/id_459.html. [In Russian].
Kondrashin V. (2008). Prilozhenie 1. Spisok svidetelej goloda 1932-1933 godov v Povolzh’e i na Juzhnom Urale, oproshennyh avtorom v hode sociologicheskogo obsledovanija povolzhskih i juzhnoural’s’kih dereven’. Golod 1932-1933 godov: tragedija rossijskoj derevni. Moskva. Pp. 488-506. [In Russian].
Kondrashin V. (2004). Tragedija 1932–1933 gg. v povolzhskoj derevne v pamiati narodnoj. Zapiski kraevedov. Sb. materialov. Penza : PGPUim. V.G. Belinskogo. Vyp. 2. Ch. 2. Pp. 83–100. [In Russian].
Kondrashin V. (4 aprelia 2008 g.). Vystuplenie na Mezhdunarodnoj konferencii “Ukraina i Rossija: istorija i obraz istorii”. / Institut Evropy RAN; Centr ukrainistiki i belorusistiki istoricheskogo fakul’teta MGU; Institut slavjanovedenija RAN. http://www.hist.msu.ru/Labs/UkrBel/obrukr-golod.htm (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Konnerton P. (2013). Yak suspilstva pamiataiut. Per., nauk. redahuv. S. Shlipchenko, 2004. Kyiv : Nika-tsentr. 180 p. [In Ukrainian].
Korsakova N. A. (2009). Golod 1932-1933 gg. na Kubani v vospominanijah starozhilov. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 208-213. [In Russian].
Kulchytskyi S. (2007). Golodomor 1932-1933 rr. na Kubani. Ukrajina XX st.: kultura, ideolohiia, polityka. 12. Pp. 88-101. [In Ukrainian].
Kulchytskyi S. (2021). Kondrashyn Viktor Viktorovych. Entsyklopediia istorii Ukrainy / redkol. : V. A. Smolii ta in. Dodatkovyi tom 2. Kyiv. [Hotuietsia do druku]. Na pravakh rukopysu. [In Ukrainian].
Kurilla I. (2016). Vyzovy obshhestva i otvety istorikov: rossijskij variant. Іstorіja, Pam’jat’, polіtika: zbіrnik statej / upor. G. Kas’ianov, O. Gajdaj. K., Іnstitut іstorії Ukraini NAN. Pp. 136-154. [In Russian].
Nauchno-issledovatel’skij centr tradicionnoj kul’tury GBNTUK KK “Kubanskij kazachij hor”. Informacija o dejatel’nosti. https://culture.gov.ru/documents/informatsiya-o-deyatelnosti-nauchno-issledovatelskogo-tsentra-traditsionnoykultury-gbntuk-kk-kubans/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ob uvekovechenii Pobedy sovetskogo naroda v Velikoj Otechestvennoj vojne 1941-1945 godov (1995). Rossijskaja Federacija. Federal’nyj zakon. Prinjat Gosudarstvennoj Dumoj 19 aprelIa 1995 g. Data obnovlenija: 2 dekabria 2019 g. http://docs.cntd.ru/document/9011773. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Pamjatnyj znak zhertvam golodomora v 1933 g.: s. Malaja Serdoba. Pamjatniki zhertvam politicheskih repressij na territorii byvshego SSSR. Sostavleno Saharovskim centrom. https://www.sakharov-center.ru/asfcd/pam/?t=pam&id=1468 (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Patriotizm – sostavljajushhaia gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: Teoriia, praktika (2010) / Kollektiv avtorov; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi. 384 p. [In Russian].
Rozhkov A. Ju. “Myshi seli ljudej…”: pamjat’ o golode 1932-1933 godov v otklikah na publikacii I. I. Alekseenko. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”, 2009. Pp. 48-57. [In Russian].
Sablina T. (22 marta 2018 g.). Muzej goloda. LiveJournal. Koristuvach djhooligantk. Blog Denisa Zhabkina pro zhizn’, pro Saratov, pro puteshestvija. https://djhooligantk.livejournal.com/1366684.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Shilonosova N. (9 fevralia 2018 g.). Ad v raiu. Kak v tridcatye gody na Kubani golodali i pogibali tysjachi ljudej: material Niny Shilonosovoj. OOO “Jugopolis”. https://www.yugopolis.ru/articles/ad-v-rayu-109508 (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Stat’ja 354.1. (1996). Reabilitacija nacizma. Vvedena Federal’nym zakonom ot 05.05.2014 № 128-FZ) : Ugolovnyj kodeks Rossijskoj Federacii ot 13.06.1996 № 63-FZ. Data obnovleniia 08.12.2020). http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_10699/be763c1b6a1402144cabfe17a0e2d602d4bb7598/ (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Taranenko A. (11 noiabria 2010 g.).“Nikto, krome nas samih…”. O vozrozhdenii kazachestva i istoricheskoj pamjati naroda. Zasekrechivaemyj golod 1933 goda. Otkrytoe pis’mo Prezidentu RF. 24 nojabrja 2010 g. Tekst Arhiv ru. Dokumenty, teksty. https://textarchive.ru/c-1508892-pall.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Taranenko A. (24 noiabria 2010 g.). Zasekrechivaemyj golod 1933 goda. Otkrytoe pis’mo Prezidentu RF. Tekst Arhiv ru. Dokumenty, teksty. https://textarchive.ru/c-1508892-pall.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
[Ustnaja istorija pro golod]. (2002). Rodnaja Kuban’: lit.-ist. zhurnal / gl. red. V. I. Lihonosov i dr. Krasnodar. Vyp. 3.
Pp. 14-144. URL: http://history.org.ua/LiberUA/RodnKub3_2002/RodnKub3_2002.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Ustnye rasskazy o golode 1933 g., zapisannye u zhitelej stanic Otradnenskogo rajona Krasnodarskogo kraja. Nauchnoissledovatel’skij centr tradicionnoj kul’tury Kubani. https://kkx.ru/scince/ustnye_rasskazy_o_golode_1933_g-_zapisannye_u_zhiteley_stanits_otradnenskogo_rayona_krasnodarskogo_k/. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Vladimirov V. (30 nojabrja 2019 g.). Golodomor v SSSR: tragedija, predannaja zabveniju v Rossii. Interv’ju s Andreem Zubovym. Golos Ameriki. https://www.golosameriki.com/a/golodomor-russia-vladimirov/5187581.html. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Vlaskina N. A. (2009). Jazykovoj koncept golod v Donskih govorah. Istoricheskaja pamjat’ naselenija Juga Rossii o golode 1932–1933 g. : materialy nauch.-prakt. konf. / pod red. N.I. Bondarja, O.V. Matveeva. Krasnodar : Tipografija “Plehanovec”. Pp. 174-184. [In Russian].
Zen’ko M. Jetnokul’turnoe nasledie Rossii kak problema gosudarstvennoj ideologii i patrioticheskij faktor. Patriotizm – sostavlIajushhaja gosudarstvennoj nacional’noj politiki Rossii: TeoriIa, praktika / kol. avt.; sost., avt. i ruk. avt. kol. N. F. Bugaj; Institut rossijskoj istorii RAN. Moskva : Golden-Bi, 2010. Pp. 98-114. [In Russian].
80 let nazad – o golodomore na Kubani: vospominanija starozhil st. Nadezhnoj o golode 1932-1933 gg. http://roia. otradnaya.com/files/Chesnokov_VI_Vospominaniya_o_golode.pdf. (last accessed: 30.12.2020). [In Russian].
Завантаження
Опубліковано
2022-01-20
Номер
Розділ
Історія України
Як цитувати
ГОЛОД 1932-1933 РР. В РОСІЇ: КОНФЛІКТ УСНОЇ ІСТОРІЇ, КОМЕМОРАТИВНИХ ПРАКТИК ТА ОФІЦІЙНОЇ ПОЛІТИКИ ПАМ’ЯТІ?. (2022). Zaporizhzhia Historical Review, 3(55), 79-91. https://history.znu.edu.ua/index.php/journal/article/view/2307
ISSN 
